domenica 23 dicembre 2007

Poesia d'inverno...

Natura secondo l'imaginazione di Egon Schiele, natura nascosta, d'inverno e dell'umore personale...
ATTACCATI SUL VUOTO
M’hai discacciato dalla vita
mi discaccerai dalla morte?
GIUSEPPE UNGARETTI
Con integre parole infiltrate
Toccarono pericolosamente gli dèi
*
Crollarono
L’ente articolato
L’orizzonte dei poeti
*
Fu sconvolto il tempo
L’ampio privilegio all’utopia
L’unicità in questo universo
*
E si distrussero i miti
La rigida luce
La musica ingannevole
*
Fu la tempesta improvvisa
L’estrema invocazione della voce
*
Gli dèi trovano sempre la strada verso l’inatteso.
-
-
(poesia di Silio D'Aprile, Roma-2002)

mercoledì 19 dicembre 2007

Χωρίς σχόλια / Senza commenti

Foto di Silio D'Aprile
Τα πρόσωπα εναλλάσσονται στην οθόνη - δεν έχει σημασία εάν σε τηλεόραση, ηλεκτρονικό υπολογιστή, κινητό τηλέφωνο. Κανένας δεν καταλαβαίνει τι σημαίνουν, πώς υπάρχουν, γιατί αναπνέουν εκεί >>> Οι επόμενες γιορτινές ημέρες μοιάζουν με παιδικό εφιάλτη. Το ξαναλένε οι ποιητές >>> Ο Αρτίρ Ρεμπό στο "Δώμα" του Θεάτρου του Νέου Κόσμου έχει το άρωμα της πραγματικής ποίησης. Δεν χρειάζονται μεγαλύτερες ρουφηξιές για τα πνευμόνια. Ούτε κάποιο ψυχόδραμα ν' αναλυθεί >>> Φύγαμε σχεδόν τρέχοντας, οι δυο μας, για να προλάβουμε τη ζωή εκεί έξω. Δεν χαιρετήσαμε κανέναν. Αγένεια ή ανάγκη απομόνωσης; >>> Τέτοια ερωτήματα μού ξεφυτρώνουν σε κάθε βήμα, σε γιορτή είτε "πάρτι" είτε εκδήλωση με λογοτεχνικό περιεχόμενο αυτές τις ημέρες. Για ποιον λόγο μαζεύονται όλοι αυτοί στα μπαρ; >>> "Aπό το βάθος του κάθε πορτρέτου ακτινοβολεί το πνεύμα, η ψυχή...", κατά τον Βελάσκεθ >>> Ενώ, δίπλα μου ο Γκιγιόμ Απολινέρ "βλέπει" μέσα στο νερό τη Λορελάη >>> Οπως εγώ, που ξεχωρίζω την ωραία αγαπημένη μέσα στο πλήθος >>> Ο ακέφαλος ίππος του καλλιτέχνη εντυπωσιάζει και τρομάζει >>> Το ποίημα γράφεται >>> Ο πόλεμος μαίνεται τριγύρω >>> Η πρασινάδα πυκνώνει στην κορυφή του λόφου >>> Θυμήθηκα την Παναγία της Καρμήλου. Στο τέμπλο της τα ξεχασμένα δάκρυα, οι κρυφές χάρες, η πρώτη προσευχή μετά από χρόνια >>> Στο βάθος του ορίζοντα υπάρχει η γραμμή του φωτός, ένα λαμπάδιασμα ελπίδας ή καταστροφής. Διαλέγω...

venerdì 14 dicembre 2007

Σκιαγραφώντας τον Διονύσιο Σολωμό

Μερικά πράγματα συμβαίνουν δίχως προετοιμασία ή προγραμματισμό και φαίνεται εκ των υστέρων ότι γι' αυτόν τον λόγο έχουν ωφέλιμη κατάληξη. Στην περίπτωση του Διονυσίου Σολωμού, τον οποίο αγαπώ για κάθε σκέψη, ποιητική φράση, εικόνα του, θεωρώ ότι ως δάσκαλος και καθοδηγητής μου στην ποίηση (μαζί με μερικούς άλλους βεβαίως, όπως οι Σοφοκλής και Dante, Οδυσσέας Ελύτης κι Octavio Paz, Γεώργιος Χορτάτζης ή Jorge Luis Borges) με προσκαλεί αναφανδόν σε περιήγηση του έργου του. Τα ιταλόγλωσσα δείγματα της ποιητικής του μένουν -παραδόξως, σε κάποιον βαθμό- ανέπαφα, απροσέγγιστα, δυσνόητα για την πλειονότητα των αναγνωστών της ελληνικής ποίησης. Ο "ιταλός" Σολωμός δεν διαφέρει από τους άλλους ποιητές της γειτονικής χώρας εκείνη την περίοδο. Εξ ου, το ενδιαφέρον γι' αυτή την πλευρά του οφείλει να είναι εξίσου πολυεστιασμένο - και παραπέμπω ενδεικτικά στην εξαιρετική εισαγωγή και τα σχόλια του Δημήτρη Δημηρούλη στην πρόσφατη έκδοση ("Διονύσιος Σολωμός - έργα, ποιήματα και πεζά", εκδόσεις Μεταίχμιο, 2007). Επιστρέφοντας στην προσωπική επαφή με το σολωμικό έργο, η ιδέα για την έκδοση -κατ' αρχάς- ενός τομιδίου με το κείμενο, γραμμένο στην ιταλική γλώσσα, του επιστήθιου φίλου του Νικόλαου Μάντζαρου που αποτελεί μια σκιαγράφηση της προσωπικότητάς του, εμπλουτίστηκε από την πρόταση της φίλης και συνεργάτιδας Ιριδας Κρητικού: τα κείμενα να αποτελέσουν γέφυρα για τη σχέση των σύγχρονων Ελλήνων εικαστικών με τον λεγόμενο "εθνικό" ποιητή. Με τη συνεισφορά του επίσης φίλου και συνεργάτη Παρασκευά Καρασούλου ("ψυχή" της εκδοτικής-δισκογραφικής εταιρείας "Μικρής Αρκτου" και του ηλεκτρονικού περιοδικού "Ηριδανού"), το σχέδιο πήρε σάρκα και οστά. Περισσότερες πληροφορίες, σε πρώτη φάση, είναι δυνατό να αντλήσει κανείς από τις σελίδες του "Ηριδανού (http://www.hridanos.gr/) και προσεχώς από τις σελίδες του poema (http://www.e-poema.eu/). Το αποτέλεσμα είναι κριτέο, σαφώς. Και πάντως, θα υπάρχει ανάλογη εκδοτική συνέχεια, με μέριμνα, θέρμη και προσδοκίες...

mercoledì 12 dicembre 2007

Χωρίς λόγια / Senza parole

Foto: Silio D'Aprile (Giugno 2007, isole greche)
Αυτό που αποκαλείται "γιορτές" κάθε Δεκέμβριο είναι τόσο μακρινό, όπως οι αναμνήσεις από μια γλώσσα που οι ήχοι της έχουν εγχαραχθεί στο υποσυνείδητό μου αλλά ποτέ ξανά δεν θα τη μιλήσω >>> Ισως διότι αξίζει να την κρατήσω σαν παλιό μυστικό ή ν' αποφύγω τις "προφητείες", που έλεγε ο Apollinaire, για γυναίκες αγαπημένες και πια ξεχασμένες >>> Οι σελίδες γεμίζουν από λέξεις αδύναμες αλλ' εξουσιαστικές (ας μην το ξεχνούν αυτό όσοι δεν υποκύπτουν) >>> Ευτυχώς η παρηγορία της γραφής, δηλαδή της δημιουργίας, ελλοχεύει παντού: στο νέο τεύχος του περιοδικού, στα ποιήματα που θα εκδώσουν οι φίλοι, στο βιβλίο που συντίθεται >>> Με ερωτά κάποιος με αγωνία διατυπωμένη σε κάθε φράση του - ποιο είναι το νόημα της συγγραφής, πώς ορίζεται η ευδαιμονία και η κορύφωση, τι είναι ο πόνος και η γέννα ή ο πόνος και ο χαμός; >>> Απαντώ με λόγια του Cesare Pavese: e' un piacere distendersi nuda sull'erba gia' calda / e cercare con gli occhi socchiusi le grandi colline / che sormontano i pioppi e mi vedono nuda / e nessuno di la' se ne accorge... (σε πρόχειρη -της στιγμής- ελληνική απόδοση: είναι απόλαυση να στέκεσαι γυμνή στο ζεστό χορτάρι / να ψάχνεις με το βλέμμα λαγαρό τους πελώριους λόφους / που ξεπηδούν πιο ψηλά από τις λεύκες και με βλέπουν γυμνή / και κανένας από 'κει πέρα δεν το καταλαβαίνει...) >>> Ο νοών νοείτω, όπως πάντοτε >>> Σαν τα βραβεία -προβλεπτά- που μοιράζονται αφειδώς και απροσκόπτως >>> Αλίμονο, η συνταγή δεν αλλάζει. Ολοι με τη σειρά, όλοι, θα λάβουν τα δέοντα... >>> Οχι πάντως το λογοτεχνικό περιεχόμενο μα τα λογοτεχνίζοντα πρόσωπα (με ή χωρίς όνομα ή ψευδώνυμο) >>> Το πιο πολύτιμο ετούτων των πολύβουων και θυελλωδών ημέρων - ένα βλέμμα μετά τη βροχή, μια φωνή θερμή, αληθινή, και τα πεταχτά φιλιά σε μάγουλα δροσερά >>> Στο βάθος του ορίζοντα >>> Με ορατό, αναπάντεχα, το τελείωμα του ουράνιου τόξου >>> L'arco baleno di Mediterraneo somiglia alle preghiere infantili, come l'amore della donna velata, come sempre le poesie spalancate in un largo silenzio... >>> (Auguri e complimenti a Federica per le nozze di bordo!)
-----
ecco, si tratta di cosa buona, senza versi: Guardava su nella finestra, nascosto tra il buio e la luna. Sui ciottoli scuri crescevano storie di cavalieri e di draghi, di fabbri e di tessitori. Lì, nel silenzio, ogni nuovo suono avrebbe colpito come uno sparo. Poi, là nella finestra, qualcuno spense la luce. E l'angelo di pietra, leggero, se ne volò via verso un segreto [ http://notedibordo.blogspot.com/2007/11/segreto.html]

giovedì 29 novembre 2007

Η μοίρα, ο τόπος, ο χρόνος

Foto da Silio D'Aprile: Il cattedrale cattolico di Siros
Η ΜΟΙΡΑ
Si no te conozco, no he vivido Si muero sin conocerte, no muero porque no he vivido LUIS CERNUDA
Τόσο μακριά
Ταξιδεύω στον ορίζοντα
*
Σπαράγματα από Δύσεις και Ανατολές
Στο μυαλό μου
*
Αναρωτιέμαι γι’ αυτό το ελάχιστο σημαντικό
Τους δημιουργούς της κάθε ημέρας
*
Ανάμεσα στα χρώματα της θλίψης
Η πρόσκαιρη ευδία η αυταπάτη των αντανακλάσεων
*
Τόσο μακριά
Οι ελιές τα κυπαρίσσια της επιθυμίας μου
*
Oι φλέβες μου σφίγγουν
Το τραγούδι που ξεχάστηκε οι αλλόμορφες γυναίκες
*
Πρέπει να ζήσω αυτή τη μοίρα για να κρίνω
Το παιχνίδι με τις ανάσες τις παροξύτονες λέξεις τις προσδοκίες.

venerdì 23 novembre 2007

Πολιτικό σχόλιο: σύνταξη στα 70;...

Η γενιά των "τριαντάρηδων" (αυτή στην οποία ανήκει κι ο υπογράφων) γνωρίζει ότι η συνταξιοδότηση είναι άπιαστο όνειρο. Ωστόσο, όσον αφορά τον επαγγελματικό κλάδο των δημοσιογράφων, είναι σαφής η κυβερνητική επιδίωξη για "κλοπή" του ταμείου που με τόσο μεγάλες-επώδυνες εισφορές συνδράμουν ό-λ-ο-ι οι συνάδελφοι. Η απεργία των ΜΜΕ, αρχής γενομένης από την Τρίτη 27 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο της Ενωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (πατήστε εδώ) αντικατοπτρίζει όχι μόνον τον προβληματισμό και το αδιέξοδο του συγκεκριμένου κλάδου αλλά κυρίως τη διαμορφούμενη κοινωνική πραγματικότητα της αμέσως επόμενης δεκαετίας. Η φωτογραφία-σχόλιο που κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο αυτές τις ημέρες, πείθει. Οπως και το σύντομο σχόλιο του Γιώργου Κιούση στην "Ελευθεροτυπία" της Παρασκευής (πατήστε εδώ), απέναντι στον παλαιό συνάδελφο Θόδωρο Ρουσόπουλο, δηλώνει την άλλη πλευρά της δημοσιογραφικής αλήθειας...

martedì 20 novembre 2007

ΜΜΕ & Λογοτεχνία: συνέδριο, 28-29 Νοεμβρίου

Σε μια εποχή που η εικόνα αντιπαλεύει με τη λέξη, που η ταχύτητα των γεγονότων αφήνει πίσω της τη σκέψη και την περισυλλογή, ο συγγραφέας συναντά το δημοσιογράφο σε μια συζήτηση εφ’ όλης της ύλης.
Άνθρωποι σημαντικοί από το χώρο της λογοτεχνίας και της δημοσιογραφίας θα συνομιλήσουν για την πολυσήμαντη και πολυεπίπεδη σχέση των σύγχρονων Μέσων Επικοινωνίας με το λογοτεχνικό και πνευματικό χώρο εν γένει, στο πλαίσιο διήμερου συνεδρίου που συνδιοργανώνεται από τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας-Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης και την Εταιρεία Συγγραφέων.
Η διημερίδα, με τίτλο
«ΜΜΕ και Λογοτεχνία. Το παρόν και το μέλλον μιας συμπόρευσης»
θα πραγματοποιηθεί στις 28-29 Νοεμβρίου 2007, στο Κέντρο Τύπου της ΓΓΕ-ΓΓΕ (Φραγκούδη 11 και Αλ. Πάντου, Καλλιθέα),
με χορηγό επικοινωνίας την ΕΡΤ.
Περιλαμβάνει τις ακόλουθες θεματικές ενότητες:
*Τετάρτη 28/11(απόγευμα) «Ο συγγραφέας στα σύγχρονα ΜΜΕ: ο λόγος και η απήχησή του»
*Πέμπτη 29/11(πρωί) «Βιβλίο και Ραδιοτηλεοπτικά Μέσα» «Λογοτεχνία και έντυπη δημοσιογραφία: ένθετα βιβλίου, βιβλιολογικές σελίδες – προσφορές βιβλίων»
*Πέμπτη 29/11 (απόγευμα) « Λογοτεχνικά περιοδικά» «Λογοτεχνία και νέες τεχνολογίες» «Έντυπη κριτική λογοτεχνίας
Το αναλυτικό πρόγραμμα του συνεδρίου αναφέρεται εδώ

lunedì 19 novembre 2007

Karaoke poetry, έτσι απλά και εύηχα...

Ως αποτίμηση της πρωτοβουλίας από την ομάδα into-the-pill για μια διαφορετική προσέγγιση του ποιητικού λόγου, πρέπει να γίνει σαφής η επιτυχία που στο εξής τη συνοδεύει. Είναι η πρώτη φορά που λαμβάνει χώρα μια τέτοια προσπάθεια: κάθε παρευρισκόμενος ανεβαίνει στη σκηνή, διαβάζει ένα ποίημα από τον κατάλογο που έχει το μόνιτορ, χειροκροτείται όχι τόσο για το επίπεδο της ερμηνείας αλλά από τη διάθεση διείσδυσης στον "χώρο" του ποιητή και από την ειλικρινή πρόθεση να μοιραστεί αυτή τη σύντομη εμπειρία. Η ποίηση είναι δοκιμή, εξάλλου. Ο καθένας αντιλαμβάνεται διαφορετικά τα μηνύματά της. Κι αυτό είναι το πιο γοητευτικό στοιχείο που προέκυψε από αυτές τις βραδιές - Δεν χρειάζονται μεγαλοστομίες ούτε υψηλές χρηματοδοτήσεις. Τούτο δηλοί η προσπάθεια της Κατερίνας Ηλιοπούλου, του Γιάννη Ισιδώρου, των υπόλοιπων συμμετεχόντων (των εικαστικών και των ποιητών της νεότερης φουρνιάς). Τα συγχαρητήρια δεν αρκούν. Απαιτείται συνέχεια: σε άλλες πόλεις, στο εξωτερικό, σε φεστιβάλ. Το ιστολόγιο της ομάδας into-the-pill αναφέρεται αναλυτικά. Από κοντά, ως συμπαράσταση και συμμετοχή στο προσεχές μέλλον, και η συντακτική ομάδα του ηλεκτρονικού περιοδικού (.poema..).

mercoledì 14 novembre 2007

Τοπίο φθινοπώρου ΙΙΙ (terza scena d'autunno)

foto: Silio D'Aprile, cimitero ebraico, Francoforte
Ηταν πολύς καιρός που δεν είχα λάβει ένα γράμμα. Λέξεις στη σειρά, με αφορισμούς. Με διάφορες κοινοτοπίες κι ερωτήματα γύρω από την καθημερινότητά μου, μικρές ευχές, πικρόχολες αναμνήσεις >>> Στα δελτία ειδήσεων αναμασώνται οι ίδιες εικόνες της επικαιρότητας: μερικοί πόλεμοι, ο σεισμός στη μακρινή Χιλή, οι κάθε λογής βιαστές, η διπλωματία της ήττας, η προσδοκία μιας Ευρώπης διαφορετικής, αλλόφρονος κι επομένως πραγματικής με όρους Βρυξελλών >>> Ευτυχώς υπάρχει o Αntonio Tabucchi σε μερικά πλάνα θυμίζοντάς μου το μικρό χωριό του, το Vecchiano στην Τοσκάνη, που το αγαπώ για τους δικούς μου λόγους, όπως και τα λόγια του για τη δύναμη του συγγραφέα -ως όφειλε- να αδιαφορεί για το εμπόριο των βιβλίων (όχι της λογοτεχνίας), για την αυτοπροβολή, για την αλαζονεία του Μέσου που ξεζουμίζει το "αξιοπερίεργο" που αντιπροσωπεύει ο συγγραφέας >>> Ο ποιητής, ο πεζογράφος κι ο φιλόσοφος, το επανέλαβε πολλές φορές στην εκπομπή του Ανταίου Χρυσοστομίδη και της Μικέλας Χαρτουλάρη (στην ΕΤ-1), αποτελούν το τρίπτυχο που μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητα διότι αυτοί έχουν αυτοδίκαια την ικανότητα και την ελευθερία να την βλέπουν υπό άλλο πρίσμα >>> Είναι τα λόγια που δεν καταλαβαίνουν (φευ, όχι στην πλειονότητά τους...) όσοι δηλώνουν "φορείς" των ΜΜΕ τα τελευταία χρόνια και κομψεύονται ανυπόφορα τους "παράγοντες" >>> Ο νοών νοήτω >>> Το πρώτο αληθινό φθινόπωρο, μετά από 2-3 χρόνια, βρίσκεται σ' εξέλιξη: το εβραϊκό νεκροταφείο της Φρανκφούρτης είναι ήσυχο, αποκρουστικό. Ομως, η βόλτα στον Υμηττό κρύβει πολλές ευωδιαστές εκπλήξεις μετά τη βροχή. Οπως και τα νερά του Σαρωνικού, κάτω από τη "μύτη" του Σουνίου. Οπως ο ορίζοντας με τους γκρι τόνους έξω από το παράθυρο >>> Πέθανε ένας ποιητής που δεν γνώρισα, βέρος Βαλκάνιος. Θα μπορούσε να είναι ο Νίκος Καρούζος της "άλλης γειτονιάς" μας. Εμαθα όμως τα ποιήματά του από την ανάσα γυναίκας μέσα στο στόμα μου. Γι' αυτό την ερωτεύτηκα. Σκέφτομαι: εάν ήταν Ασιάτης μεταμοντέρνος και δη αγγλοτραφής, θα αποσπούσε βραβεία, θα ήταν στην επικαιρότητα των διαφόρων κριτικογράφων οι οποίοι εν αγνοία τους, ως συνήθως, θα έγραφαν για τη σπουδαιότητα του διαθλασμένου ειδώλου που έπλασαν στο κουρασμένο μυαλό τους... >>> Si tratta d'un mondo turbato, carina mia. Un conflitto senza fine. Il vero e potente genio >>> Eppure penso che sposalizio del mar mi manca... >>> Si sta faccendo sempre piu' tardi, ha?

lunedì 12 novembre 2007

Τοπίο φθινοπώρου ΙΙ

foto: Silio D'Aprile, oggi a Coroni

Το ουράνιο τόξο πάνω από το κάστρο. (Στην ίδια ακτή που περπατούσαν τα παιδικά χρόνια). Η μυρ
ωδιά από τα σαπισμένα φύκια. Τα αγριλίδια για να κεντρωθούν, τ' ασπαράγγια που άρχισαν να ξαναφυτρώνουν, το "γιόμα" και τα "αργιολόγια" στο καινούργιο λιοστάσι. Οι αμμουδέρες φτάνουν για πεζούλες και φράχτες. Ο μαϊστρος πήρε τα κεραμίδια. Τα σύννεφα πάνω απ' το νερό (μαβί και λευκό στο μπλε του Λυβικού). Η αλμύρα στεγνώνει στα χείλη. Το ρόδι έχει -επιτέλους- σπάσει. Ενα βλέμμα, δύο φιλήματα, τρεις προσδοκίες...

giovedì 8 novembre 2007

Τοπίο φθινοπώρου

Στην πραγματικότητα κανένας δεν μπορεί να πληγώσει τα αισθήματά μας >>> Το άκουσμα ενός βιολοντσέλλου ανατρέπει τη σιωπή >>> Οπως οι στίχοι ενός ποιήματος, το ζωγραφικό παραλήρημα στον καμβά, το άρωμα μιας γυναικείας ράχης >>> Θαύμασα τον "Μυστικό Δείπνο" του ανατολικογερμανού Volker Stelzmann σε γκαλερί της Φρανκφούρτης πριν από μερικές ημέρες, μίσησα την ιδιοτέλεια παλιών φίλων, θαύμασα τη θέρμη ενός κρυφού βλέμματος την ώρα της βροχής μετά τη βόλτα μου στο κάστρο, μίσησα τη φλυαρία και τα χαμόγελα που δεν γεμίζουν -αυτόν τον καιρό- κανένα από τα κενά >>> Τα έχει πει νωρίτερα ο ποιητής από την Αλεξάνδρεια: Αλλά εμείς της Τέχνης / κάποτε μ' ένταση του νου, και βέβαια μόνο / για λίγην ώρα, δημιουργούμενη ηδονήν / η οποία σχεδόν σαν υλική φαντάζει >>> Ενώ, ο άλλος υπάλληλος ποιητής, εκεί στη Λισαβόνα, συνέχιζε: Καθώς σκέφτεται ακόμη, η λαγνεία που δεν είναι πια / παρά ανάμνηση λαγνείας, ξαναζεί κι αρπάζει / τις αισθήσεις του, η σάρκα του ξυπνά / κι όλα γίνονται πάλι σαν πρώτα >>> Η σιωπή, ωστόσο, μπορεί ν' ανατρέψει κάθε ήχο από βιολοντσέλλο >>> Οπως ο άνεμος, παντοδύναμος και διεγερτικός, μπορεί μεν να ξεριζώσει το ψηλό δέντρο αλλά ποτέ δεν θα καταφέρει να ανοίξει έναν δικό σου φάκελο.

martedì 6 novembre 2007

Οι σφαίρες στα Ζωνιανά...

Οι σφαίρες στα Ζωνιανά πέφτουν σαν βροχή. Και δικαίως. Οταν η ανοχή και η τριτοκοσμική αντίληψη των λεγόμενων διαχειριστών της κοινής γνώμης και των πολιτικών καθοδηγητών της "αυτόνομης" Κρήτης επιτρέπει την κουλτούρα των Καλάσνικοφ, ναι είναι λογικό οι πιστολάδες να ρίχνουν όπου βρουν... Για όλους όσοι έχουν ζήσει στο Ρέθυμνο (από τα τέλη της δεκαετίας του '80, ο υπογράφων) είναι γνωστό ότι οι σφαίρες και οι ντρόγκες είναι σε αφθονία στο νησί, όπως τα τσιμπιδάκια στα συνοικιακά κομμωτήρια. Κι αυτό που είναι πιο εμετικό, σήμερα και μπορεί αύριο στα τηλεοπτικά δίκτυα, είναι η υποκρισία των διαφόρων επικριτών, τιμητών, διαιτητών, που μιλούν για τους "περήφανους Κρητικούς" που δεν ανέχονται τέτοια φαινόμενα ή για την αποφασιστικότητα του κράτους, τις άμεσες λύσεις, την πάταξη των πιστολέρο. Εάν επρόκειτο να δινόταν τέλος σ' αυτή την κατάσταση, θα προηγούνταν η ειλικρίνεια και η δράση. Τα 25 χρόνια "βεντέτας" μεταξύ Ζωνιανών και ΕΛ.ΑΣ. παραμένει η πιο αστεία αναγγελία στα ΜΜΕ των τελευταίων ημερών...

lunedì 5 novembre 2007

Βλέμμα στο ακρωτήριο

Βλέμμα στο ακρωτήριο, πέρα από το Βενέτικο
foto: Silio D'Aprile
Ελεγε: "Ανάμεσα, κι οι δυο στεριές διεκδικούν το σώμα των ματιών, της μνήμης. Ποια απ' τις δυό πιο κοντινή, μέσα σου πιο βαθιά; Ιδρώνουν απορία ρίζες από κομμένα δέντρα. Βουνά τριγύρω φωνάζουν, φωνάζουν μακρινές φωνές, και άνθρωποι που τελείωσαν σαν άνθρωποι, έμειναν σαν φωνές να αντηχούν τη ζωή τους στον θάνατό τους [...]
Απόσπασμα από την ποιητική συλλογή "Καινός διαιρέτης" του Γιάννη Ευθυμιάδη (εκδόσεις "Νεφέλη")

martedì 30 ottobre 2007

Xuan Bello: Ανολοκλήρωτο ποίημα

Η ποίηση του Xuan Bello παραμένει άγνωστη στα ελληνικά. Κατάγεται από τις Αστούριες (γεννημένος το 1965) και παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο του Οβιέδο. Ενεργός υποστηρικτής της τοπικής διαλέκτου της ιδιαίτερης πατρίδας του, έχει συνεισφέρει στη διάδοση και διατήρησή της. Ασχολείται με τη μετάφραση ποίησης, από τον Αναξαγόρα και τη Σαπφώ μέχρι τον Σέλεϊ, τον Πεσόα, τον Γούντσγουορθ και τον Τζόις. Επιμελήθηκε την ανθολογία σύγχρονης αστουριανής ποίησης. Εκτός από ποίηση, που άρχισε να την υπηρετεί από μικρή ηλικία, έχει εκδώσει και μια συλλογή διηγημάτων. Το 1993 βραβεύτηκε με το ποιητικό έπαθλο Teodoro Cuesta. Το ακόλουθο ποίημα είναι χαρακτηριστικό δείγμα της γραφής του, το οποίο επέλεξα να μεταφράσω απευθείας από τα ισπανικά με κλεφτές ματιές στην ιταλική του απόδοση.

Aνολοκλήρωτο ποίημα

Εγώ που δεν πιστεύω πια σ’ ό,τι γράφω,

Που ψεύδομαι όταν τονίζω τις αποχρώσεις Σ’ αυτό που πραγματικά αξίζει, εγώ, στα είκοσι και κάτι χρόνια

της ζωής μου, στο Οβιέδο, εξηγώ

ότι δικαιώνονται τα πράγματα που φεύγουν,

ο καπνός των τσιγάρων, ο αέρας που ανασαίνω

η ζωή που ξεφεύγει μέσα από τα χέρια μου

σαν το νερό σ’ ένα τρύπιο δοχείο.

Εγώ, που αυτή τη νύχτα κρυώνω

και διακρίνω μακρινό, απόμακρο

το φως απ’ ένα παράθυρο εκείνου που δεν με περιμένει

εγώ, που έπραξα αυτό που θέλησα

και έπραξα κι αυτό που δεν θέλησα

εγώ με τη μοίρα της αβεβαιότητας

και με παρελθόν τη νοσταλγία

αυτού που ποτέ δεν αντίκρισα.

Στη σιωπή λησμόνησα τη σιωπή.

Στη σιωπή αβέβαιος και σκεπτικός, σκληρός

όποτε κάποιος περιμένει την κουβέντα μου

(εγώ δεν σκέφτομαι τίποτε, κοιτάζω το δώμα, νυστάζω

και ονειρεύομαι απίθανες υπονοούμενες ζωές).

Στη σιωπή σκέφτηκα εσένα, και για σένα,

ζωή μου, γιατί σε χάνω και τραγουδώ

ό,τι πεθύμησα μα δεν έχω.

Εγώ γνωρίζω το φως ενός παραθύρου, νυχτερινού,

και την ύπαρξη καλυμμένη από εκείνο το φως

γλυκιά και ξανθιά σαν τις ηλιαχτίδες μέσα από μια χάντρα.

Εγώ γνωρίζω τον μικρόψυχο χρόνο

και το πόδι που σκοντάφτει στο χαλί

και την ύπαρξη άτοπη, εκτός χρόνου, που μπαίνει μέσα μου

και δεν θέλει πια να βγει. Εγώ, ο Χuan Bello,

που πέρασα όλη τη ζωή μου διαβάζοντας βιβλία,

που θέλησα να ζήσω από την άλλη πλευρά του καθρέφτη

(εδώ δεν υπήρχε περισσότερη ζωή),

εγώ που γνωρίζω τη θάλασσα μέσα από τα γραπτά μου

και το φως της ημέρας μέσα από τα γραπτά των άλλων,

υπήρξα ευτυχισμένος και δυστυχισμένος, αγαπήθηκα και αγάπησα

μ’ έναν έρωτα που σμίγει βλέμματα και περίσκεψη.

Διασχίζω τον δρόμο και παρατηρώ τα πρόσωπα.

Τα πρωινά, στα μικρομάγαζα του Πουμαρίν

(όπου οι κουβέντες ανταλλάσσονται φειδωλά)

μίλησα ευγενικά, μετρημένα, ρώτησα για τη ζωή που δεν πονά.

Μα το απόγευμα κάλπασε και πέρασαν χρόνια,

Το απόγευμα κάλπασε μέσα στη ζωή μου

σαν γέρικο άλογο που τρέχει για να μη σταματήσει,

το απόγευμα ήρθε με γκρίζα φώτα και δίχως ψιχάλες.

Το απόγευμα έφερε μοναξιά, παλιούς ξαναδιαβασμένους στίχους

παθιασμένους μα τώρα πια προσποιητούς. Μουχλιασμένους παλιούς στίχους που

εδώ επαναλαμβάνω

υποκρινόμενος το πάθος, τον έρωτα, την ύπαρξη αυτών των λέξεων που προφέρω.

Υπήρξαν βαπόρια που έβλεπα στο λιμάνι και που ποτέ δεν μπήκα.

Υπήρξαν έρημοι που διέσχισα, στους χάρτες, με το δάχτυλο.

Υπήρξαν γυναίκες που αγάπησα, από έρωτα βουβό,

και που προσπέρασαν άλλες, χωρίς να με δουν.

domenica 28 ottobre 2007

Μουσική δωματίων

Ακούγοντας τη Σαβίνα Γιαννάτου στον νέο της δίσκο «Μουσική δωματίων» (Lyra) γίνεται αμέσως αντιληπτή η επιδίωξή της για μια διαφορετική προσέγγιση του ποιητικού λόγου μέσα από νότες. Στα 18 κομμάτια που προτείνονται εδώ, υπάρχει η αίσθηση της ισορροπίας: δεν πρόκειται για μουσική επένδυση σε στίχους, αλλά για «συνομιλία» ανάμεσα σε ολοκληρωμένες ηχητικές συνθέσεις και ποιήματα με συγκεκριμένη αισθητική και σύμβολα.
Η Σαβίνα Γιαννάτου διαθέτει την απαιτούμενη εμπειρία, τόσο ως συνθέτις όσο και ως ερμηνεύτρια, ώστε ν' αποφύγει την εύκολη -αν και συνήθως αμφίβολη στο αποτέλεσμα- δοκιμή μελοποίησης ποιημάτων. Το εγχείρημά της, αν και παρακινδυνευμένο, είναι γοητευτικό ως ακρόασμα.
Ο Τάκης Σινόπουλος, ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες, ο Γιώργης Παυλόπουλος, ο Τάσος Λειβαδίτης, ο Ομάρ Καγιάμ, όπως ακόμη το «Ασμα ασμάτων» του Σολομώντος, αποκτούν μια άλλη υπόσταση μέσα από τις συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι, του Γιώργου Μουζάκη, του Γιάννη Αγγελάκα και του Μιχάλη Σιγανίδη. Σ' όλα αυτά συμβάλλει και η φωνή της Σαβίνας Γιαννάτου, που προσεγγίζει τα ποιήματα με λεπτότητα, λιτή και απέριττη ερμηνεία, ενισχύοντας την άποψη ότι η ποίηση τείνει προς τη μουσική (Τζορτζ Στάινερ) και, αντιστρόφως, ότι η μουσική διεισδύει στην ποίηση «για να επιτύχει τη μέγιστη ένταση της ύπαρξής της».
Δεδομένου ότι η ποίηση αναγκαστικά λέει πάντοτε κάτι, αλλά «βασανίζεται» για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να το πει, στην προκειμένη περίπτωση η μουσική συνεισφέρει ουσιαστικά -δίνει τα δικά της χρώματα στους στίχους, τους προσανατολίζει διαφορετικά, τους παραμορφώνει για να δημιουργήσει καινούργια νοήματα. Οι ήχοι από βιολί, βιολοντσέλο, κοντραμπάσο και ακορντεόν συνοδεύουν τη φωνή της, δίνοντας την παρόρμηση για μια νέα αναζήτηση και αναγνωστική απόλαυση των ποιητών. Περισσότερο όμως, υπενθυμίζοντας ότι ο χώρος ανάμεσα στις λέξεις, εκεί που βλασταίνει η ποίηση, επιτρέπεται να γεμίζει με ήχους και σιωπές, δηλαδή φαντασία.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 24/10/2007

mercoledì 24 ottobre 2007

www.e-poema.eu - "Το Ποίημα της Εβδομάδας"

Εάν επιθυμείτε να λαμβάνετε το "Ποίημα της Εβδομάδας" ή θέλετε να κάνετε δώρο το "Ποίημα της Εβδομάδας" σε κάποιο φιλικό σας πρόσωπο, μπορείτε να υποβάλλετε την εγγραφή σας πατώντας εδώ.
Το (.poema..) προσφέρει αυτή τη δυνατότητα σε χρήστες του Διαδικτύου (απολύτως δωρεάν) επιλέγοντας ποιήματα από την ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία, στο πλαίσιο της δημιουργίας μιας ευρείας ανθολογίας ποίησης στον διαδικτυακό χώρο.

lunedì 22 ottobre 2007

The Last Drive

Επαναφορά στους Last Drive με αφορμή τον δίσκο που κυκλοφορεί αυτές τις ημέρες. Το κείμενο που αναρτήθηκε πριν από τέσσερις μήνες (http://vassilisrouvalis.blogspot.com/2007/05/last-drive-comeback-hit-13-5-2007.html) αξίζει να αναφερθεί ξανά. Με την αφορμή του δίσκου (επιτέλους!), κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο διάφορα οπτικοακουστικά δεδομένα γύρω από το καλύτερο ελληνικό συγκρότημα της ανεξάρτητης ροκ σκηνής. Η ανεπίσημη ιστοσελίδα http://www.lastdrive.tk/ περιέχει πολλά πράγματα, την προτείνω. Οπως και το βίντεο από τη συναυλία στο Gagarin (που χοροπηδούσαμε σαν βλαμμένα στον εξώστη, τι λες Εφη;!) - εδώ μόνο το Night of the Phantom: http://www.youtube.com/watch?v=ATyxU28klBI αλλά και, μερικές ώρες αργότερα, νομίζω επίσης το βιντεάκι για το "Overloaded" (http://www.youtube.com/watch?v=AknMcJySR00) και για το "Blue Moon" (http://www.youtube.com/watch?v=u5Fh2qUBrJI).

sabato 20 ottobre 2007

Ποιητές ή και Fade into you...

Ποιος αρνείται στους ποιητές να γράφουν στιχάκια για τις γυναίκες που έχουν ερωτευτεί παράφορα; Ποιος αρνείται στους ποιητές να μεθάνε με τις ιδέες τους; Ποιος αρνείται στους ποιητές να μπαίνουν στα ιστολόγια ώστε να γράψουν για βραδιές στα μπαρ με φίλους και άγνωστες -θέσει- ερωμένες; Ποιος αρνείται στους ποιητές να λοιδορούν τα φλύαρα, ανούσια λογοτεχνικά περιοδικά; Ποιος αρνείται στους ποιητές να γελούν τρανταχτά με τους λεγόμενους δημοσιογράφους, οι οποίοι εν τέλει και γελοιωδώς τους θεωρούν "δοκησίσοφους"; Ποιος αρνείται στους ποιητές να χτίζουν σπίτια; Ποιος αρνείται στους ποιητές να είναι μετανάστες ή φουρνάρηδες ή αφανείς δάσκαλοι ή χαμηλόσμισθοι μεταφραστές ή επιλαχόντες γιατροί ή οσφυοκάμπτες δημόσιοι-ιδιωτικοί υπάλληλοι για να βγάλουν, όπως λέει ο λαός, "το ψωμί" τους; Ποιος αρνείται στους ποιητές ν' αντιλαμβάνονται την ώρα του επερχόμενου πολέμου (που δεν αργεί πια...); Ποιος αρνείται στους ποιητές να γράφουν για το παρόν μέσα από το παρελθόν και για το παρελθόν μέσα από το μέλλον; Ποιος αρνείται στους ποιητές να εκδίδουν τα μικρά βιβλία τους στην εποχή κυριαρχίας του μεταμοντέρνου μυθιστορήματος ;
Μία αφιέρωση στη μία και μοναδική - είναι το τραγούδι που θυμίζει τον ατομικό χρόνο και την πραγματικότητα του υπογράφοντος τούτο το ιστολόγιο:

venerdì 19 ottobre 2007

(το ανάμεσα)

Cavo Gallo, a Coron
Μεγάλο πάθημα της ανθρώπινης φύσης είναι η απόσταση που χωρίζει τη σιωπή από το θείο. Ο ποιητής, καταγραφέας του χάσματος μεταξύ Εκείνου και του Άλλου, απολαμβάνει τον ρόλο του.
Οι φτερούγες των αγγέλων (ως αξιακό σύμβολο) είναι μετωνυμία της ποιητικής δύναμης. Το σημαίνον και το σημαινόμενο της σιωπής είναι πυρήνας της θείας πρόνοιας. Κανένας δεν το αντιλήφθηκε -ούτε καν κάποιος Ρεμπό ή κάποιος Πεσσόα- για να περάσει στον οδυνηρό χώρο τού ανάμεσα. Η φιλοδοξία του Ικάρου και η γνώση του Δαιδάλου, η επιθανάτια περιέργεια του Οδυσσέα στη ραψωδία λάμδα αλλά και η διάβαση από το Καθαρτήριο στον Παράδεισο, δεν επαρκούν ώστε ν’ ανατρέψουν τούτη την αλήθεια.
Η σιωπή είναι επικίνδυνη όταν μεταμφιέζεται σε γραφή. Εξακολουθεί ν’ ακροβατεί: δαίμονας κακού ή νίκης; Τότε κινδυνεύει ο νους και δημιουργείται κίνηση από τις αντίρροπες δυνάμεις. Ωστόσο, το ανάμεσα παραμένει. Δεν προσδιορίζεται. Δεν είναι ορατό ούτε επαγώγιμο.

mercoledì 17 ottobre 2007

Türkiye - Ελλάδα 0-1

Ah, ah, nasil sin minik Türkiye'm?!...

Ποίημα του Jules Supervielle, κοντσέρτο του Luigi Boccherini

Ενα ακόμη ποίημα του Jules Supervielle που μου άρεσε διαβάζοντάς το απόψε - με μουσική υπόκρουση, εν προκειμένω, το Concerto notturno in G major, Op 38 no. 4, G. 470 του Luigi Boccherini:

Η παιδική μου ηλικία θα 'θελε να τρέξει μες στο σπίτι

Μα τρέχει, κάνει την παλιά της φασαρία,

Κινείται χωρίς να κινείται, χαμογελά χωρίς χαμόγελο,

Πετιέται πάνω, γυρίζει κι όλ' αυτά ασάλευτη

Και ασταθής συνάμα.

Ανεμος είν' οι αναμνήσεις, επινοούν τα σύννεφα.

[μετάφραση: Ντενίζ Ανδριτσάνου, στην έκδοση Jules Supervielle, Ποιήματα, εκδόσεις Printa - Ποίηση για πάντα, 2007]

lunedì 15 ottobre 2007

Ναζίμ Χικμέτ / Nâzim Hikmet: ο λόγος περί ποιήσεως

"Οταν κάνεις όνειρα, παύεις να φοβάσαι", λέει ο Ναζίμ Χικμέτ προς τους συγκρατουμένους του στη φυλακή - Η ταινία της Μπικέτ Ιλχάν με τίτλο "Ναζίμ Χικμέτ, ο γαλανομάτης γίγαντας" αξίζει να ειδωθεί ως μία ακόμη ένδειξη της δύναμης που εμπερικλείει η ποίηση. Το έργο του Τούρκου ποιητή είναι απέραντο σαν την Αιολία και δύσβατο σαν τη Λυδία. Η φιγούρα του, μια φάτσα τούρκικη κι ευγενική, εκπέμπει το έγκυρο φως της αλήθειας- αυτής που υπαγορεύει ο βασανιστικός λόγος της ποίησης: τα πάντα λέγονται αλλ' όχι πάντοτε με φωνή. Κι ο Ναζίμ Χικμέτ τραγούδησε πολύ, σαν το καναρίνι που είχε στο κελί του, ψιθύρισε την ελευθερία του καθενός να κρατάει τα μάτια και το πνεύμα του ζωντανά.
Η σκηνοθέτις, μια κομψή πενηντάχρονη, με βλέμμα "ελληνικό" και σφιχτά χείλη ανατολίτισσας, προχθές το βράδυ στο φουαγέ, μου ένευσε καταφατικά σε μια χάρη που της ζήτησα. Δεν με περίμενε κατόπιν, στο τέλος της προβολής. Ισως θέλησε ν' αντιληφθώ ότι ως ποιητής πρέπει κανείς να βιώνει τις πνευματικές αναζητήσεις του, να καταπίνει την τροφή, να κοιτάζει τον ήλιο . Ο φακός της κάμεράς της με έπεισε...
Ο κόμπος στον λαιμό, το δεύτερο ουίσκι ατελείωτο στην μπάρα, ένα φευγαλέο φιλί για την απολογία του πόνου, τα μακρόσυρτα όνειρα μετά. Κι ένας στίχος μεταφρασμένος με τα λίγα τούρκικα που ξέρω: Yűreğimin çalişi senin sayende (=είσαι ο μόνος λόγος ν' αναδεύονται τα σωθικά μου). Καληνύχτα Ναζίμ, σε βλέπω, σε βλέπουν - sana bakiyorum.

venerdì 12 ottobre 2007

Απομεινάρια μιας στιγμής: Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας

Κοιτάζω φωτογραφίες ανταρτών, απ' αυτές που έχουν απομείνει και διασωθεί σε αρχεία ιδιωτών ή φορέων, κι αναλογίζομαι τον αντίκτυπο εκείνης της αλαφιασμένης πραγματικότητας (λέγεται και ιστορική στιγμή) >>> Τις προάλλες συναντήθηκα με ανθρώπους που έζησαν στο "πετσί" τους μερικές από τις συνέπειες του Ελληνικού Εμφυλίου. Η συζήτηση με απόγονο επώνυμου, κορυφαίου στελέχους του ΚΚΕ, που είχε συγκεκριμένο ρόλο αλλά και κατάληξη στο πλαίσιο του λεγόμενου "Δεύτερου Αντάρτικού", επανέφερε στη συνείδησή μου τους αγώνες πίστης, ιδέας, ανάγκης που δεν ολοκληρώνονται αλλ' αφήνουν ένα γκρίζο στίγμα στο αυριανό φως >>> Ανακαλώντας τους δικούς μου προγόνους, εκείνους τους ανώνυμους πολεμιστές του ΕΛΑΣ, κατοπινά απαξιωμένους από την κοινωνική και ιδεολογική πορεία του χώρου και του χρόνου, μελαγχολώ >>> ("Αγέρωχοι παρέλασαν τούτοι οι νικημένοι") >>> Τούτη η συναίσθηση χαρακτηρίζεται αφελής, γραφική, ανεπίκαιρη και εύλογα προσφερόμενη προς εμπαιγμό >>> Είναι όμως απτή >>> Οπως και τα ανάερα βήματα των ανθρώπων, με τη μυρωδιά του πένθους και το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον >>> Ετσι, στη σκέψη μου δεν αντέχεται η θέα του Παναχαϊκού από το λιμάνι της Πάτρας, αποφεύγω τις βόλτες στους δρόμους του παλιού Αιγίου, αλλά κυρίως την περιήγηση υπό βροχή στο Βερίνο με όλες τις αφηγημένες αναμνήσεις του...

giovedì 11 ottobre 2007

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2007: Ντόρις Λέσινγκ (2.09 μ.μ.)

Παρά τις διαφορετικές προβλέψεις, η Ντόρις Λέσινγκ είναι η φετινή τιμώμενη από τη Βασιλική Ακαδημία της Σουηδίας
"Τhat epicist of the female experience, who with scepticism, fire and visionary power has subjected a divided civilisation to scrutiny".

Albert Camus: Ο Σίσυφος ο μύθος

Φιλοσοφία του παραλόγου ή απόπειρα αισιόδοξης θέασης της ζωής; Με το δοκίμιο «Ο μύθος του Σισύφου», γραμμένο το 1943, κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στο Παρίσι, ο Αλμπέρ Καμί αποπειράται μια σειρά απαντήσεων στα θεμελιώδη ερωτήματα για τη δύναμη του παραλόγου, τη σχέση μεταξύ ελπίδας κι αυτοκτονίας, την κατανόηση της ζωής, την αξία κι επομένως την απόλαυσή της.Το βιβλίο, που τώρα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Καστανιώτη» (μτφρ.: Νίκη Καρακίτσου-Ντουζέ και Μαρία Κασαμπαλόγλου-Ρομπλέν), προκάλεσε αμέσως αίσθηση στον γαλλικό πνευματικό κόσμο, ενώ δεν άργησε να θεωρηθεί εμβληματικό ανάγνωσμα μιας ολόκληρης γενιάς που διψούσε για αισιοδοξία, προσδοκίες, δημιουργία στον μεταπολεμικό κόσμο.
Ο συγγραφέας αξιοποιεί τον αρχαιοελληνικό μύθο για να αναφερθεί στη σημερινή κατάσταση του ανθρώπου. «Εχοντας συνείδηση ότι δεν μπορώ να ξεφύγω από την εποχή μου, αποφάσισα να ενσωματωθώ σ' αυτή. Γι' αυτόν τον λόγο υπολογίζω τόσο πολύ το άτομο - μόνο επειδή μου φαίνεται ασήμαντο και ταπεινωμένο», σημειώνει χαρακτηριστικά. Αναλογίζεται την καταδίκη του Σισύφου από τους θεούς να σπρώχνει αενάως έναν βράχο προς την κορυφή του βουνού. Ο στόχος είναι να χρησιμοποιήσει αυτόν τον «προλετάριο των θεών», όπως τον ονοματίζει, για να διερευνήσει τα όρια των ανθρώπινων παθών, να σκιαγραφήσει τη λογική τόσο στη ζωή όσο και στον θάνατο.
Ο σημερινός αναγνώστης διαπιστώνει τη διαχρονικότητα του έργου. Ο αγώνας του Σισύφου γίνεται σύμβολο της ανθρώπινης μοίρας. Συμβάλλει στην ερμηνεία του κόσμου, την περιπέτεια του ατόμου με μοναδικά του όπλα την ελπίδα, την καρτερία αλλά και την αίσθηση της ματαιότητας. Διότι, όπως λέει ο Καμί, μπορείς ή να ποντάρεις στον θάνατο ή να ξεχωρίσεις το αληθινό από το ψεύτικο, επομένως, να ζήσεις: «Ο αγώνας και μόνο προς την κορυφή αρκεί για να γεμίσει μια ανθρώπινη καρδιά. Πρέπει να φανταστούμε τον Σίσυφο ευτυχισμένο...».
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ rouvalis@enet.gr
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 09/10/2007

martedì 9 ottobre 2007

Χωρίς λόγια, με νότες πιάνου...

Οι λέξεις, οι σκέψεις, οι εικόνες εναλλάσσονται >>> τα παράλογα πληκτρολόγια κι ο Albert Camus, ο καπνός από ανούσιες βραδιές, οι στίχοι που δεν στέκονται γιατί -ευτυχώς- δεν αξίζουν >>> ο Adrian και η Maria στέλνουν μηνύματα από τη Μάλτα γιατί γνωρίζουν, ενστικτωδώς ίσως, τα ποιήματα από τη δική μας, την κρυφή Μεσόγειο >>> πριν από πέντε μήνες, μαζί τους κάπου στην Τσεχία, σ' ένα μουσείο που μύριζε μούχλα >>> εμείς με κρασί στα στόματα και γέλιο αυθεντικό, παρανοϊκά "νότιο", ενώ οι άλλοι -μερικοί Γερμανοί, μια Ρουμάνα, μια Πολωνή και δυο-τρεις Φινλανδοί (που διάβασα τόσο κακά ποιήματά τους σε αγγλική μετάφραση)- στέκονταν ακίνητοι ανάμεσα στα άτεχνα γλυπτά >>> Το άκουσμα του Un ballo in maschera του Giuseppe Verdi είναι αρκετό >>> Η έκθεση του Pat Andrea στο Μουσείο Φρυσίρα είναι πρόκληση για τα αισθητήρια: ο ζωγράφος αποτυπώνει την αλήθεια... >>> Σ' ένα μπαρ των Βρυξελλών, πριν από τέσσερα χρόνια, φαινόταν "νεκρός" κι απρόσωπος, όπως οι εικαζόμενοι ήρωές του >>> η τέχνη, αλίμονο, ξεπερνάει τα πρόσωπα, τους ιδαλγούς και τους ψεύτες >>> Αλλ' απόψε έφθασε ένα δώρο (αυτό είναι μυστικό που λέγεται μόνον στο αφτί) >>> Επιασα ένα παλιό βιβλίο, με στίχους του Jorge Luis Borges >>> "Ισως σε δω, πρώτη φορά / έτσι όπως θα πρέπει να σε βλέπει ο Θεός / με γκρεμισμένο τον μύθο του Χρόνου / δίχως τον έρωτα, χωρίς εμένα" >>> (Ανακαλώ τους ψευδοποιητές που τρίβουν την τσακμακόπετρα αλλά οι φωτιές δεν ανάβουν) >>> Ο Σκαλκώτας με διαπερνά με νότες από το πιάνο του >>> Το μπαλέτο της θάλασσας, Το Μοιρολόι της Μάνας, Δέκα Σκίτσα για έγχορδα >>> "Σαν τον Γιώργο Χατζηνίκο, τον αστό της κατεστραμμένης Ελλάδας, δεν θα βρούμε άλλους" >>> Ο μαέστρος δάκρυζε συνεχώς, τα γέρικα δάχτυλά του πετούσαν σαν ευέλικτα χελιδόνια πάνω στα πλήκτρα >>> Ετσι αισιοδοξώ κι αναπνέω >>> η άγρια πρασινάδα στη Σχίζα, τα υγρά μάτια, τα κλεισμένα παράθυρα στο σπίτι, η επιδερμίδα κι ο φάρος >>> προσδοκία και πλήρωση...

lunedì 8 ottobre 2007

Fernando Pessoa: ένα σκίτσο

Η φύση της ποίησης είναι τελείωση και σαγήνη

domenica 7 ottobre 2007

Νίκος Σκαλκώτας: ένας "εξόριστος" στην πατρίδα του

Τη Δευτέρα το βράδυ (7.30 μ.μ.) θα λάβει χώρα η εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου του Γιώργου Χατζηνίκου "Νίκος Σκαλκώτας - Μια ανανέωση στην προσέγγιση της μουσικής σκέψης και ερμηνείας" (εκδόσεις "Νεφέλη") που θα πραγματοποιηθεί στο Μουσείο Μπενάκη (Κουμπάρη 1, Κολωνάκι) με ομιλητές τους Κώστα Δεμερτζή, Γιάννη Κιουρτσάκη, Λάμπρο Λιάβα, Βασίλη Ρούβαλη, Γιώργο Σκεύα.
Στην πνευματική προσφορά, την ουσία της μουσικής του δημιουργίας και το σημερινό αντίκτυπο του Νίκου Σκαλκώτα (1904-1949) επικεντρώνεται η έκδοση-εισαγωγή στον κόσμο του ιδιοφυούς συνθέτη που συνέταξε απνευστί, με τρόπο προφορικό, ο μαέστρος Γιώργος Χατζηνίκος. Δεν πρόκειται στην προκειμένη εκδοτική περίσταση για μια αυστηρή -στη συνήθη λογική της- βιογραφία, αλλά για τη ματιά ενός θαυμαστή του συνθέτη τον οποίο υπηρέτησε σ' όλη τη διάρκεια της καλλιτεχνικής του πορείας, εκτελώντας και διαδίδοντας το έργο του. Ο ευκρινής τίτλος «Νίκος Σκαλκώτας, μια ανανέωση στην προσέγγιση της μουσικής σκέψης και ερμηνείας», εκφράζει την κατάθεση μιας ειλικρινούς, προσωπικής προσέγγισης τόσο στον άνθρωπο και συνθέτη Σκαλκώτα όσο και στη σύγχρονη αντίληψη περί σοβαρής μουσικής.
«Οπως ο Μπαχ και ο Μότσαρτ, έτσι και ο Σκαλκώτας δεν επιδιώκει να δημιουργήσει νέες φόρμες αλλά διευρύνει τις καθιερωμένες μέσα από το αρμονικό λεξιλόγιο που έχει εν τω μεταξύ διαπλάσει ο ίδιος», σημειώνει χαρακτηριστικά ο Χατζηνίκος, μιλώντας για τη σχέση που αναπτύσσει ο νεαρός συνθέτης με την ελληνική παραδοσιακή μουσική στο πλαίσιο της σύγχρονης ευρωπαϊκής δημιουργίας: ακολουθώντας τις εξελίξεις στο περιβάλλον που έζησε (Βερολίνο, από το 1921 έως το 1933) αλλά και το ένστικτό του, ο Σκαλκώτας θεμελίωσε στα ελληνικά μουσικά πράγματα την αναζήτηση των πλούσιων λαϊκών ριζών, όπως τις αντιλαμβάνονταν οι ίδιοι οι Ελληνες, επιτυγχάνοντας όχι να κάνει ελληνική μουσική -ακούγοντας τους «Ελληνικούς χορούς» του- αλλά να δημιουργήσει την εντύπωση ελληνικής μουσικής. Οπως έγραφε σε επιστολή του, «δεν προάγεις την Ελλάδα αν πας με φουστανέλα στο Παρίσι. Μπορεί χρησιμοποιώντας ελληνικά θέματα να γράψει κανείς μουσική διόλου ελληνική, όπως μπορεί να γράψει και μουσική ελληνική χωρίς κανένα ελληνικό θέμα».
Στο μεταξύ, ο Σκαλκώτας είχε αφομοιώσει σε βάθος την ευρωπαϊκή μουσική θητεύοντας δίπλα στον Schonberg και γνώριζε ότι θα μπορούσε να βοηθήσει την ελληνική μουσική ν' ανακάμψει και συγχρονιστεί με τις μουσικές εξελίξεις στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Αγγλία, τη Ρωσία. Ηδη από το Βερολίνο σημειώνει ότι «αυτό που φροντίζω ως Ελληνας είναι να κάνω τη μουσική μου όσο το δυνατό περισσότερο ικανή για εξαγωγή στο εξωτερικό, να συγκρίνεται δηλαδή με τα μουσικά επιτεύγματα των άλλων εθνών... Για την ίδια τη ζωή μου δεν με νοιάζει και πολύ όσο για τη δουλειά μου... Εναν Παλαμά δεν έχουμε στη μουσική...». Επαυξάνοντας, ο βιογράφος του αναλογίζεται την «εξορία» του Σκαλκώτα σε μια πατρίδα χωρίς αντανακλαστικά στην εξέλιξη της σοβαρής μουσικής που συντελούνταν εκείνα τα χρόνια στον ευρωπαϊκό χάρτη. Γι' αυτό και μεταφέρει την πληροφορία για την πιθανότητα να πήγαινε ο Σκαλκώτας στην Αμερική, όπου η καλλιτεχνική σταδιοδρομία του θα ήταν απολύτως διαφορετική· διότι, ως γνωστόν, ο συνθέτης επέστρεψε μεν στην Αθήνα φέρνοντας την πλούσια σκευή του (με έργα ατονικά, δωδεκαφθογγικά και τονικά), συνάντησε δε τον «αποκλεισμό» από τους συναδέλφους του στο μουσικό ορίζοντα της χώρας. Ωστόσο, το γεγονός λειτούργησε θετικά ως προς την καλλιέργεια του ενστίκτου και της τέχνης του, δηλαδή ως προς τη μουσική σκέψη του.
Ο Γιώργος Χατζηνίκος επιτυγχάνει τη σκιαγράφηση του Σκαλκώτα όσο και το περιρρέον κλίμα στην Ελλάδα και τις χώρες στις οποίες ο ίδιος έζησε κι εργάστηκε ως πιανίστας και ως μαέστρος. Ο λόγος του είναι ιδιαίτερα θερμός όταν αναφέρεται στους κορυφαίους σύγχρονους συνθέτες ή μαέστρους, παραθέτει πραγματολογικά στοιχεία, άγνωστες συνομιλίες, επιστολές ή κείμενα, αναφορές σε έργα αλλά και λεπτομερείς καταγραφές στοιχείων από παρτιτούρες.
Δεν λείπουν επίσης ο καταγγελτικός λόγος είτε η ειρωνεία για πρόσωπα και φαινόμενα στο χώρο της κλασικής μουσικής -κυρίως της σημερινής υπό το πρίσμα της δισκογραφικής βιομηχανίας- που προκαλούν την απέχθεια του συγγραφέα αλλά και τη νοσταλγία για το περισσότερο φωτεινό και καλοπροαίρετο παρελθόν κατά την αντίληψή του. Και σ' ό,τι αφορά τον Σκαλκώτα, είναι φανερός ο αμέριστος θαυμασμός αλλά και η εσωτερική του ανάγκη να διαφωτίσει ακόμη περισσότερο, με τη συμβολή του κειμένου (κινούμενου μεταξύ αφήγησης και βιογραφίας), την ιδιαιτερότητα της σκαλκωτικής παρτιτούρας, τις πτυχές που εκείνος ανίχνευσε στο μουσικό λόγο, τη με γεωμετρική πρόοδο καταξίωσή του στο πέρασμα του χρόνου. Εξ ου και ο επίλογος, σύμφωνα με τον οποίο «είχε κατορθώσει να αναγεννήσει το κλασικό πνεύμα με έναν τρόπο που διανοίγει νέους ορίζοντες στη γενικά κρίσιμη μουσική κατάσταση που κυριαρχεί σήμερα διεθνώς...».
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 13/01/2007

sabato 6 ottobre 2007

Slavoj Žižek: Οι ευρωπαϊκές αξίες μας προκαλούν αμηχανία

foto: Silio D'Aprile
Το χειμαρρώδες ταμπεραμέντο του Σλοβένου διανοουμένου Σλαβόι Ζίζεκ περιέχει μια σειρά από φιλοσοφικές αναρωτήσεις, αναμεμιγμένες με τοποθετήσεις επί της διεθνούς πολιτικής σκακιέρας, των όρων παγκοσμιοποίηση και εθνική ταυτότητα, της επίδρασης που ασκεί η κοινωνική και οικονομική ζωή στην καλλιτεχνική δημιουργία.
Στην Αθήνα βρέθηκε προσκαλεσμένος του Παντείου Πανεπιστημίου και του Πανεπιστημίου Αθηνών για δύο διαλέξεις σχετικές με την οικολογία και τη φιλελεύθερη ουτοπία. «Η φιλελεύθερη δημοκρατία, όπως τη γνωρίσαμε στη Δύση, θα μπορούσε να είναι ιδανική. Σε βάθος χρόνου, όμως, πλησιάζει στα όριά της εξαιτίας των περιβαλλοντικών-κοινωνικών-οικονομικών εξελίξεων στον κόσμο μετά το 1990», λέει με το χαρακτηριστικό έντονο ύφος του.
Για τον 58χρονο δοκιμιογράφο, καθηγητή Φιλοσοφίας και Ψυχανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Birkbeck του Λονδίνου, το ζητούμενο της σημερινής εποχής τείνει να γίνει μπούμερανγκ: «Η ταχύτητα αλλαγής των πραγμάτων γύρω μας είναι εντυπωσιακή. Αλλο τόσο όμως ελλοχεύει κινδύνους», εξηγεί, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τους διαφορετικούς συσχετισμούς δυνάμεων στον κόσμο. Δηλώνει αριστερός, αλλά την ίδια στιγμή υποστηρίζει τη ρεαλιστική πολιτική: «Αναρωτιέμαι εάν είναι ξεκάθαρο το πού βρισκόμαστε σήμερα. Είμαστε στο μέσον ενός πολυκεντρικού σύμπαντος, όπου από τη μια πλευρά βρίσκονται οι Αμερικανοί και οι Κινέζοι, από την άλλη όλοι οι υπόλοιποι...».
Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, ο Σλαβόι Ζίζεκ δεν αναφέρεται μόνο στη διεθνή διπλωματία. Δηλώνει αμηχανία και για την περιρρέουσα πολιτισμική κατάσταση. «Κινούμαστε ανάμεσα σε τρία πολιτισμικά μοντέλα. Το αγγλοσαξονικό, το ασιατικό και το λαϊκιστικό της Λατινικής Αμερικής», λέει, κάνοντας με τα χέρια του γρήγορους και ακανόνιστους κύκλους στον αέρα. «Η αμερικανική ηγεμονία στον πολιτισμό, ξέρετε, όλα αυτά με το Χόλιγουντ και τα λοιπά φανταχτερά, θα δώσει αναπόφευκτα τη θέση της σε μια επόμενη ηγεμονία. Μια άλλη κουλτούρα, ποιος ξέρει, μπορεί να προσφέρει κάτι διαφορετικό...».
Στο ερώτημα για μια νέα Ευρώπη, αυτήν που θα μπορέσει να ορθώσει το δικό της ανάστημα στην παγκόσμια κατάσταση, ο Σλαβόι Ζίζεκ είναι συγκρατημένος. «Η συζήτηση γύρω από τη διεύρυνση ή τη σταθεροποίηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης δηλώνει την αμηχανία των Ευρωπαίων απέναντι σ' ό,τι ονομάζεται "ευρωπαϊκές αξίες". Κατά κάποιον τρόπο, λοιπόν, στην Ε.Ε. έχουν τη δυνατότητα να δηλώνουν μέλος όχι μόνον η Πολωνία, για παράδειγμα, αλλά και η Τουρκία, η Αρμενία, το Καζακστάν...». Το ίδιο συγκρατημένος φαίνεται στο θέμα της ανεξαρτητοποίησης του Κοσσυφοπεδίου: «Πρέπει να είμαστε πραγματιστές. Αρκεί να το μοιράσουν στα δύο μεταξύ τους, οι Σέρβοι και οι Αλβανοί. Κατόπιν θα βρουν μια φόρμουλα συνύπαρξης. Το ίδιο γίνεται τώρα στο Σεράγεβο, άλλωστε».
Τι είναι όμως η Ευρώπη χωρίς τη Ρωσία; Κατά τη γνώμη του, «χωρίς την ενεργειακή στήριξη της Ρωσίας, δύσκολα στέκεται στα πόδια της η Ευρώπη». Δεν διστάζει να δηλώσει θαυμασμό για τη «χώρα του Πούτιν», η οποία έχει καταφέρει πολλά σε αντίθεση με τα χρόνια της ηγεμονίας του Γέλτσιν. «Η Ρωσία δεν έχει βρει ακόμη το μοντέλο για το δικό της καπιταλισμό. Ωστόσο, αυτό που εντυπωσιάζει είναι ότι στηρίζεται σε άγραφους νόμους, σε προκαθορισμένους κανόνες, που είναι αποδοτικοί και γι' αυτό "τρελαίνουν" τους Δυτικούς. Ναι, η Ευρώπη και η Ρωσία πρέπει να αλλάξουν αμφότερες ώστε να συγκλίνουν κάποτε. Υπάρχει μια παράνοια στη μεταξύ τους σχέση...».
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 05/10/2007

venerdì 5 ottobre 2007

Σαχάρ Χαλίφα / سحر خليفة / Sahar Khalifeh

Του ΒΑΣΙΛΗ ΡΟΥΒΑΛΗ
Η Σαχάρ Χαλίφα είναι μία από τις πιο δημοφιλείς συγγραφείς στον αραβικό κόσμο. Τα μυθιστορήματα, τα άρθρα όσο και τα κείμενα παρέμβασης που έχει υπογράψει γύρω από το Παλαιστινιακό την καθιστούν πρέσβειρα των διανοουμένων της πατρίδας της στο εξωτερικό.
Γεννημένη το 1941 στη Ναμπλούς, σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στις ΗΠΑ ενώ από τη δεκαετία του '90 διευθύνει το Κέντρο Γυναικείων Θεμάτων στο Αμμάν της Ιορδανίας. Από τα οχτώ βιβλία της που έχουν μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες, τα «Αγρια αγκάθια» είναι το περισσότερο γνωστό μυθιστόρημά της. Διακρίνεται από κριτικό πνεύμα, ωμό ρεαλισμό και διεισδυτικότητα όσον αφορά την εξέλιξη της παλαιστινιακής κοινωνίας, το αίσθημα του καθήκοντος και της αυτοθυσίας υπέρ των ιδανικών της ειρήνης και της ελευθερίας. Τα «Αγρια αγκάθια» (μτφρ.: Σοφία Λυκοδήμου, εκδόσεις «Κέδρος») αναμένεται να κυκλοφορήσουν την επόμενη εβδομάδα.
Εστω κι αν γράφτηκε το 1975, παραμένει η επικαιρότητα του βιβλίου. Μετά από τόσα χρόνια έχετε σκεφτεί την πιθανότητα να το ξαναγράφατε τώρα, να αλλάζατε τους ήρωές σας, ίσως να χρησιμοποιούσατε άλλες φωνές, ανανεωμένες, διαφορετικές, ώστε να αντικατοπτρίσετε τη σημερινή πραγματικότητα;
«Δεν θα έκανα καμία αλλαγή. Εξάλλου, δεν θα ήθελα να το ξαναγράψω. Το μυθιστόρημα διαπνέεται από μία αίσθηση κυρίαρχη εκείνη την εποχή. Σ' έναν βαθμό, δεν έχει αλλάξει. Ισως μερικές αλλαγές να έχουν γίνει στην παλαιστινιακή πλευρά, όμως τα βασικά προβλήματα, όπως και το περιβάλλον όπου κινούνται οι ήρωές μου, είναι ακριβώς τα ίδια. Στο βιβλίο μου γράφω για το τι συμβαίνει και το τι μπορεί να συμβεί. Μ' ενδιαφέρει λιγότερο το παρελθόν απ' ό,τι το μέλλον».
Επιτρέψτε μου όμως να σημειώσω ότι διαβάζοντας το μυθιστόρημά σας αποκαλύπτεται ένα χάος που μοιάζει μόνιμο γύρω από την Παλαιστίνη...
«Μόνιμο; Γιατί; Θεωρείται λιγότερο χαοτική η ισραηλινή πλευρά, ή ακόμη η αμερικάνικη και η διεθνής;! Παραδέχομαι ότι κι εμείς οι Παλαιστίνιοι πρέπει να επεξεργαστούμε μερικά προβλήματά μας. Με ενοχλεί πάντως οι άλλοι να μη διακρίνουν το πόσο υποφέρουμε, την αδικία που συμβαίνει εδώ κάτω, και να κάνουν λόγο μόνον για χάος...».
Το χάος υπάρχει παντού...
«Ναι, αγαπητέ μου. Αλλοι το βλέπουν, άλλοι όχι. Κάποιοι προσπαθούν να το παραβλέψουν. Δεν είμαι από αυτούς. Ως ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα, φεμινίστρια και καλλιτέχνις, διακρίνω παντού γύρω μου την ομορφιά όσο και το χάος, δηλαδή την ασχήμια».
Φαίνεται ν' αλλάζει κάτι στην πατρίδα σας; Εάν η ελπίδα ποτέ δεν πεθαίνει, πιστεύετε ότι μπορεί να υπάρξει μια λύση επιτέλους;
«Πράγματι, τα πράγματα αλλάζουν παντού. Αλλοτε για καλό κι άλλοτε για κακό. Δυστυχώς, η επώδυνη κατάσταση από την ισραηλινή κατοχή αποδεικνύεται απαράλλαχτη παρ' όλες τις παλαιστινιακές παραχωρήσεις. Μοιάζει αυτονόητο το γεγονός ότι οι περισσότεροι Αραβες υποχωρούν μπροστά στις ισραηλινές απαιτήσεις, που συνεχώς αυξάνονται. Επιπροσθέτως, η απεριόριστη ενίσχυση που παίρνουν από τη Δύση συντηρεί τις προκαταλήψεις κατά των Αράβων».
Εάν όντως ισχύει, σε τι οφείλεται κατά τη γνώμη σας αυτή η προκατάληψη;
«Μήπως επειδή είμαστε μουσουλμάνοι και στρατιωτικά αδύναμοι, μήπως επειδή έχουμε αυταρχικά καθεστώτα ή δεν γνωρίζουμε τους βασικούς κανόνες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων; Πιστεύω σ' όλες αυτές τις αναρωτήσεις ως αιτίες για την άποψη που έχει διαμορφώσει η Δύση ώστε να διακρίνει στο Ισραήλ το μοναδικό δημοκρατικό στάτους, το πιο υποφερτό, αναπτυγμένο, "καθαρό" σημείο στο χάρτη της Μέσης Ανατολής».
Οι αλλαγές πάντως δεν μπορούν να σημειωθούν χωρίς αμοιβαιότητα από κάθε πλευρά...
«Με ερωτάτε για αλλαγές. Ναι, γίνονται αλλαγές, όμως προς το χειρότερο. Η ισραηλινή κατοχή των τελευταίων 40 χρόνων έχει κάνει τις νεότερες γενιές πιο φτωχές, πιο θυμωμένες και λιγότερο ανεκτικές. Δεν έχουν καμία ευκαιρία εργασίας, νοσοκομειακής περίθαλψης, παιδείας. Γι' αυτό φανατίζονται, κι ο φονταμενταλισμός εξαπλώνεται σαν φωτιά. Με όλα αυτά στην ατμόσφαιρα, αναρωτιέμαι για την αισιοδοξία...».
Πρόσφατα έλαβε χώρα μια κοινή δήλωση Ισραηλινών συγγραφέων, των Αμος Οζ, Νταβίντ Γκροσμάν και Αβραάμ Γεοσούα, οι οποίοι υποστηρίζουν την κατάπαυση πυρός στη Γάζα. Θεωρείτε απαραίτητη μια ανάλογη κίνηση συγγραφέων από την άλλη πλευρά;
«Το κάνουμε εμείς εδώ και 40 χρόνια. Οι ισραηλινές κυβερνήσεις εξακολουθούν ν' αγνοούν όλα τα ψηφίσματα του ΟΗΕ ενώ οι διανοούμενοι αριστεροί του Ισραήλ, συγγραφείς, καλλιτέχνες και μη κυβερνητικές οργανώσεις ζητούν για δεκαετίες τα ίδια πράγματα. Ως εκ τούτου, θεωρείτε ότι εάν εμείς οι Παλαιστίνιοι συγγραφείς προβούμε σε παρόμοια δήλωση, θα τελειώσει η ισραηλινή κατοχή; Αμφιβάλλω».
Πιστεύετε όμως ότι οι συγγραφείς μπορούν να έχουν έστω ελάχιστη συμβολή στην κοινή γνώμη, με άλλα λόγια ν' ασκήσουν επιρροή στην εξεύρεση λύσης ειρήνης για τους λαούς στην περιοχή; Δεν είναι πρωτόγνωρο τούτο...
«Οι συγγραφείς μπορεί να εμπνεύσουν τους λαούς μα όχι απαραιτήτως τους ηγέτες των λαών. Η πολιτική εξάλλου σχεδιάζεται και αποφασίζεται από άλλους. Η πολιτική παίρνει σάρκα και οστά από το ενδιαφέρον, τις διεθνείς σχέσεις, τη στρατιωτική ισχύ και τις διεθνείς ίντριγκες. Μακάρι να ήμασταν εμείς, οι λογοτέχνες και οι ακτιβιστές, που θα αποφασίζαμε για την πολιτική. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο κόσμος θα ήταν πιο ασφαλής και ομορφότερος...».
Σας έχουν χαρακτηρίσει «Βιρτζίνια Γουλφ» της αραβικής λογοτεχνίας. Τα μυθιστορήματά σας, και ειδικά τα «Αγρια αγκάθια», θεωρούνται πρεσβευτές της παλαιστινιακής αντίληψης περί δικαιοσύνης στη Μέση Ανατολή. Πώς νιώθετε έχοντας αυτόν τον επιπρόσθετο ρόλο;
«Αυτό το επιδιώκω. Εχω κατηγορηθεί κατά καιρούς για αντιεβραϊσμό, αντιαμερικανισμό και κάποτε για αντιαραβισμό... Ο λόγος είναι ότι προσπαθώ μέσω της λογοτεχνίας να ανιχνεύω τα εσωτερικά και τα εξωτερικά δεδομένα αυτής της ιστορίας. Γράφω για την αδικία, ρεζιλεύω την εξουσία, απεχθάνομαι τη μισαλλοδοξία. Από την άλλη, υπερασπίζομαι τους αδύναμους, τους απόκληρους. Υπερασπίζομαι τις γυναίκες, τους καταπιεσμένους ενάντια στους καταπιεστές. Και δεν αρνούμαι, αποκρύπτω ή φτιάχνω δικαιολογίες. Ο αγώνας μου περιέχει το καθήκον απέναντι στην ειρήνη, την ομορφιά και την αγάπη. Πριν απ' όλα, σας το είπα, είμαι καλλιτέχνις, φεμινίστρια. Είμαι και μητέρα...».
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 04/10/2007

mercoledì 3 ottobre 2007

Συνταγή: μελιτζάνες με τομάτα στον φούρνο

Λοιπππόοοονννν, δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από το να πηγαίνεις στη μάνα σου... Τουλάχιστον, σ' ό,τι αφορά τη δική μου, μπορώ να πω ότι η κουζίνα της Κατερίνας είναι τρο-με-ρή (θεέ μου, τι πρωτοτυπία ενός γιου, θα μου πεις...). Το λέω και το εννοώ πως άμα καθήσεις δυο-τρεις ημέρες στο σπίτι, δεν υπάρχει περίπτωση να γλιτώσεις τα δυο-τρία κιλά... Κι άμα είσαι περίπτωση εργένη, όπως εν προκειμένω, όλα τα μεσογειακά-οιδιπόδεια σύνδρομα του "παιδιού" που δεν τρώει καλά "γιατί τρέχει με τη δουλειά" ή γιατί "όλες οι νέες γυναίκες σήμερα είναι άχρηστες πάνω από την κατσαρόλα", ισχύει αναφανδόν στην κλασική ελληνοπρεπή περιπτωσάρα της εν λόγω οικογένειας. Και σημειωτέον ότι η Κατερίνα είναι επίσης πολύλογη στο τραπέζι καθώς αναλύει κάθε τι που υπάρχει στα πιάτα την ώρα ακριβώς που πεινάς σαν λύκος και δεν έχεις όρεξη για κουβέντα γύρω από το πώς γίνεται καλύτερη η λιαστή ντομάτα τις απογευματινές ώρες στον ήλιο ή γιατί η κορωναίικη στραπατσάδα γίνεται πιο νόστιμη άμα προσθέσεις λίγο τοπικό λευκό τυρί. Την εκδικήθηκα: στάθηκα στο βασίλειο-κουζίνα της κι άρχισα να κάνω την προετοιμασία για ένα παλιό, απλό όσο και νοστιμότατο πιάτο της Μεσσηνίας, το οποίο φτιάχνουν -καθόλου τυχαία- και στο Salento. Το έκανε η νόνα μου τα καλοκαίρια. Το θυμόμουν σαν εικόνα, το δοκίμασα...
*
Τι υλικά χρειάζονται: 6 στρογγυλές μελιτζάνες, 4 τομάτες, 2 κρεμμύδια, ½ ματσάκι δυόσμο, ½ ματσάκι μαϊντανό, 4 σκελίδες σκόρδο, 1 καυτερή πιπεριά, ¼ τριμμένη φέτα, αλάτι-πιπέρι.
*
Τώρα αρχίζουν τα κάπως μπελαλίδικα: κόβουμε τις μελιτζάνες σε μεγάλες στρογγυλές φέτες και τις ρίχνουμε στο τηγάνι. Τις κατεβάζουμε όταν πάρουν "χρώμα" και τις στραγγίζουμε. Αμέσως μετά, στο ίδιο λάδι, βάζουμε τα χοντροκομμένα κρεμμύδια ώστε να τσιγαριστούν. Δεν το παρατραβάμε βεβαίως, αλλά γρήγορα προσθέτουμε τον δυόσμο και τον μαϊντανό, το ψιλοκομμένο σκόρδο, την πιπεριά, το αλατοπίπερο και, στο τέλος, την τομάτα. Αφήνουμε να πάρουν δύο βράσεις και κατεβάζουμε το τηγάνι από τη φωτιά.
Η συνέχεια είναι πια εύκολη. Αφού έχουμε ήδη κάνει προθέρμανση του φούρνου, βάζουμε μια πρώτη στρώση από τη σάλτσα στο ταψί. Συνεχίζουμε εναλλάξ με μελιτζάνες κρατώντας την περισσότερη σάλτσα για την τελευταία στρώση. Στη συνέχεια, με την τριμμένη φέτα σκεπάζουμε όλη την επιφάνεια του ταψιού. Ο φούρνος αρχίζει να μυρίζει και τα σάλια να πέφτουν. Αν μη τι άλλο, το ψήσιμο δεν διαρκεί πολύ (περίπου 20 λεπτά δηλαδή), όσο απαιτείται για να λιώσει το τυρί στη στρώση και οι μελιτζάνες να «πιουν» τα ζουμιά τους.
Λίγο δροσερό κόκκινο κρασί μπορεί να συνοδεύσει το πιάτο - ως υποκειμενική προτίμηση, τουλάχιστον την ημέρα που το έφτιαξα υπό το "βλέμμα" Κατερίνας - είναι το Merlot-Cabernet Chavignon από την αχαϊκή ετικέττα "Μικρός Βοριάς" του Αγγελου Ρούβαλη...

domenica 30 settembre 2007

Προσανατολισμός από λέξεις

Το φεγγάρι στη χάση. Τραμουντάνα στα νερά. Το κάστρο φωτισμένο μελαγχολικά >>> Ο San Rocco είναι κλειδωμένος αυτή την εποχή, ενώ η Αγια-Σοφιά έχει σπασμένη κλειδωνιά κι ο αέρας γίνεται ορμητικός μόλις πατήσεις στο πλατύσκαλο >>> Πλησιάζω προς την πύλη. Το σκοτάδι με τρομάζει όπως η αίσθηση από την ανάμνηση ενός εγκαταλειμμένου έρωτα στον προμαχώνα της ξηράς >>> Το μονοπάτι, στεγνό και χωρίς χορτάρια, με οδηγεί ανάμεσα στα λιόδεντρα και τις θεόρατες βοκαμβίλιες που τις θυμάμαι από μικρός να τις ποτίζουν οι στρατιώτες κάθε δεύτερη μέρα >>> Ο βόμβος της κανονιάς μοιάζει με πυροτέχνημα. Επαναλαμβάνεται υπόκωφος >>> Μοιάζει με μπομπάρδα δικάταρτη που χωρίς κύμα τώρα σιμώνει στα τείχη >>> Η φωτεινή έκλαμψη απλώνεται στον ουρανό, στιγμιαία >>> Η ανατολή προς τη Δύση κι ο Βορράς προς τον Νότο >>> Ο ήχος ακούστηκε σαν ψιθύρισμα ανθρώπου: "Και εγένοντο αστραπαί και φωναί και βρονταί. Και πάσα νήσος έφυγεν, και όρη ουχ ευρέθησαν. Και εξήλθεν φωνή μεγάλη από του θρόνου λέγουσα - γέγονεν...".

giovedì 27 settembre 2007

Σχόλιο χωρίς λόγια / Commentare senza parole...

Γράφει για να με αναστατώσει ο Miguel de Unamuno: Αν κάθε μέρα που περνάει / μας άφηνε το τραγούδι της / Το δικό μας τραγούδι θα 'λεγε / Ολα είναι νεογέννητα κάτω από τον ήλιο >>> Ετσι με αντικρίζει η γυναίκα που το βλέμμα της το συγκρατώ -τόσον καιρό πια- σαν φυλαχτό μέσα μου >>> Είναι ο έρωτας, δηλαδή, τα λόγια που δεν αντέχω να λέω, το άγγιγμα που λιαίνει τον φόβο, η πεποίθηση του μέλλοντος >>> Τίποτε από όλα αυτά δεν έχει νόημα χωρίς το αινιγματικό βλέμμα της... >>> Στην άλλη όχθη βρίσκονται οι άνθρωποι του υποδόριου μίσους, οι ψεύδορκοι και οι περιφερικοί, όλοι εκείνοι που απομυζούν από το τίποτε τη δόξα τους (θεοί, μα τόσοι οι συνάδελφοι πια;!) >>> Αλλά υπερνικά -το αποδεικνύει- η ίδια η ζωή, η αλήθεια >>> Μοιάζει με τα ποιήματα >>> Σήμερα έπιασα, ξεφύλλισα και μύρισα ένα αληθινό βιβλίο ποίησης: "Καινός διαιρέτης" του Γιάννη Ευθυμιάδη >>> Ζηλεύω τον στίχο του: Υπέρτατη σοφία να είσαι ο χρόνος >>> Η χαρά της δημιουργίας και της συνταύτισης χωρίς περιττά >>> Οπως με τον Λίλλη, τον Αντιόχου, τον Παπαντωνόπουλο, την Πυρπάσου, τη Σιγούρου, τον Χουλιαράκη, τον Μπλάνα, τον Τριβιζά, τον Πασχάλη, τον Κάσσο, τη Μαστοράκη, τον Ζαφειρίου, τον Καψάλη, τον Λιοντάκη (από τους αναπνέοντες) >>> Με την αγωνία του τυπώματος, του φρέσκου μελανιού, του κρυμμένου νοήματος ή της παρανόησης, σαν σκόπελος >>> (Πόσοι ανόητοι "Ανώνυμοι" θα περιφέρονται στα ιστολόγια πουλώντας φτηνά την εξυπνάδα του προσωπείου τους;) >>> Η Δώρα έχει δίκιο για την ευόδωση της συνάντησης των ψυχών, το κρίμα της δύσκολης στιγμής >>> Οπως και η Μαρία -κι ας μην ερμηνεύω λογικοφανώς- επιμένοντας για το παράξενο φεγγάρι του Σεπτεμβρίου που με κυνηγάει σε κάθε προσπάθεια διαφυγής >>> Μερικές νότες από τη βιόλα του Antonio Bonporti, μερικά χρώματα του Egon Schiele, μερικοί διαξιφισμοί στον παράλογο "Σίσσυφο" του Albert Camus, μερικές εκατοντάδες μέτρα με την Panamericana του Αργεντίνου Federico Aubele, μερικά χάδια στα λόγια του Fernando Pessoa: Δεν θέλω να είμαι αυτός που δεν είμαι... >>> Ειδάλλως, τρομάζω >>> Προτιμώ το χαμόγελο >>> Το στέλνω έστω κι αν χάνω τα πάντα >>> Κι ας έρθει επιτέλους ο Οκτώβριος των παλιών φθινοπώρων...

martedì 25 settembre 2007

Παλιό ποίημα = παλιοποίημα

ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΣ
Ο φόβος των αιώνων
Η αδήριτη μανία της ύπαρξης
Ο ατέρμονος αποχωρισμός
Οσα παρέλειψαν οι παλαιότεροι
Αρνήθηκαν ή απεκτίμησαν
*
Η μνήμη κι ο πόθος
Οι φλόγες που δεν έσβησαν
Η χαρά της ταχύτητας
Η διάρκεια αυτής της αγωνίας
*
Ο ψίθυρος και το έπος
Η απώλεια των γενομένων
Η άγνοια της εποχής
*
Η βλάσφημος ουσία
Οι ερανιστές
*
Οι ελάχιστοι δράστες στην άκρη του κύκλου.
[iscritta per 2002, da Silio D'Aprile]

sabato 22 settembre 2007

Ποίημα της Eβδομάδας - www.e-poema.eu

Εάν επιθυμείτε να λαμβάνετε το "Ποίημα της Εβδομάδας" ή θέλετε να κάνετε δώρο το "Ποίημα της Εβδομάδας" σε κάποιο φιλικό σας πρόσωπο, μπορείτε να υποβάλλετε την εγγραφή σας πατώντας εδώ.

Το (.poema..) προσφέρει αυτή τη δυνατότητα σε χρήστες του Διαδικτύου (απολύτως δωρεάν) επιλέγοντας ποιήματα από την ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία, στο πλαίσιο της δημιουργίας μιας ευρείας ανθολογίας ποίησης στον διαδικτυακό χώρο.

venerdì 21 settembre 2007

Fernando Pessoa # Antonio Tabucchi

«Είναι ένας ιδιαίτερος μουσικός εκτελεστής: παίρνει μέρος στην ορχήστρα και εκτελεί τη συμφωνία που η εποχή του τού επιβάλλει να παίξει. Κάποια στιγμή όμως, εκεί που δεν το περιμένουμε, το όργανό του βγάζει μια νότα (έστω μία μόνο) που θέτει υπό αμφισβήτηση όλη την παρτιτούρα», σημειώνει ο Αντόνιο Ταμπούκι αναφερόμενος στην προσωπικότητα του Φερνάντο Πεσόα, το δικό του λογοτεχνικό alter ego. Κείμενά του για τον Πορτογάλο ποιητή γραμμένα σε διάφορες χρονικές περιόδους και με διάφορες αφορμές κυκλοφορούν στον τόμο «Η νοσταλγία του πιθανού» (μτφρ.: Ανταίος Χρυσοστομίδης, εκδόσεις «Αγρα»).
Η έκδοση περιλαμβάνει κείμενα προερχόμενα από πανεπιστημιακές διαλέξεις του και προγενέστερες εκδόσεις. Το ενδιαφέρον εστιάζεται στην επιλογή της κυκλοφορίας συγκεντρωτικού τόμου στα ελληνικά προς το παρόν, ενώ επίκειται μελλοντικά μια ανάλογη έκδοση στην Ιταλία. «Τα γραφτά που συνθέτουν το βιβλίο αυτό συνοδεύουν τις γνώσεις που από το 1970 εγώ ο ίδιος και κάποιοι άλλοι είχαμε για τα κείμενα του ποιητή», λέει ο Ταμπούκι υπενθυμίζοντας τη σταδιακή εξέλιξη των πεσοϊκών σπουδών ύστερα από την ανεύρεση του περίφημου μπαούλου (1985) με περιεχόμενο πάνω από 25 χιλιάδες χειρόγραφα, υπογεγραμμένα από τις 72 διαφορετικές περσόνες του Πεσόα.
Ο Ταμπούκι τον αποκαλεί «Χριστό» αλλά και «Αιώνιο Παιδί» για να περιγράψει την ευρύτητα του πνεύματός του, ενώ τον διαφοροποιεί από τους υπόλοιπους λογοτέχνες που έζησαν πάνω-κάτω τα ίδια χρόνια: «Το πιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Πεσόα, αυτό που τον απομακρύνει από την κουλτούρα της εποχής του, εντοπίζεται κυρίως στην "παραφωνία" του. Ακόμη κι όταν είναι "εκεί", είναι πάντα "αλλού"».
Τα δύο εκτενή κεφάλαια του τόμου ("Ενα μπαούλο γεμάτο κόσμο" και "Η νοσταλγία του απείρου") συνεισφέρουν ικανοποιητικά στην κατανόηση του πεσοϊκού σύμπαντος, δεδομένου ότι ο Ταμπούκι υπήρξε από τους πρώτους αναγνώστες και εξερευνητές του. Είναι εκείνος ο οποίος κατέληξε στην εξήγηση της ετερωνυμίας του Πεσόα όχι ως εύκολο διανοητικό παιχνίδι αλλά ως επινόηση ενταγμένη στην αντίληψη της εποχής γύρω από το φροϊδικό «εγώ», την υπερβατικότητα, την υπαρξιακή συνθήκη.
Το βιβλιόφιλο κοινό θα έχει την ευκαιρία να συνδυάσει τη συγκεκριμένη έκδοση με την ελληνική απόδοση του «Βιβλίου της ανησυχίας», του ημιτελούς μυθιστορήματος που ο Πεσόα δεν πρόλαβε -ή δεν θέλησε- να εκδώσει φέροντας την υπογραφή του ετερωνύμου του Μπερνάρντο Σοάρες. Το βιβλίο ωστόσο χαρακτηρίζεται σήμερα ως ένα από τα πιο λαμπερά δείγματα της γραφής του και διαβάζεται ως «το πιο κοντινό στον δημιουργό του δημιούργημα». Ο δεύτερος τόμος αναμένεται να κυκλοφορήσει τον επόμενο μήνα (ο πρώτος εκδόθηκε πριν από τρία χρόνια) σε μετάφραση της Μαρίας Παπαδήμα από τις εκδόσεις «Εξάντας».
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 20/09/2007

giovedì 20 settembre 2007

Νέοι συγγραφείς με μεγάλες προσδοκίες

Του ΒΑΣΙΛΗ ΡΟΥΒΑΛΗ
Ανάμεσα στα βιβλία που παραδοσιακά -κατά τη φθινοπωρινή περίοδο- προτείνουν οι εκδοτικοί οίκοι για τους επόμενους μήνες, υπάρχουν τίτλοι που υπογράφονται από πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς ή από νέους ανερχόμενους, που έχουν ήδη δώσει δείγματα γραφής μέ ένα πρώτο βιβλίο. Σιγά σιγά κάποιοι από αυτούς ξεχωρίζουν: γίνονται αντικείμενο της κριτικής, διαβάζονται από το αναγνωστικό κοινό, συνεχίζουν στη συγγραφική αρένα με επόμενα έργα τους. Και πάνω απ' όλα δημιουργούν προσδοκίες για το μέλλον της ελληνικής λογοτεχνίας.
Πρωτοεμφανιζόμενη ως πεζογράφος, παλιά και γνώριμη ωστόσο από τη δημοσιογραφική της πένα: για τη Μαρία Μαρκουλή το μουσικό ρεπορτάζ στην εφημερίδα «Τα Νέα» δεν φαίνεται να περιορίζει τα λογοτεχνικά ενδιαφέροντά της. Η συλλογή διηγημάτων «Ντράιβ Ιν», που θα κυκλοφορήσει σε μερικές εβδομάδες στον «Κέδρο», αποτελείται από είκοσι ιστορίες στις οποίες αναμειγνύεται το αυτοκίνητο, άλλοτε ως μέσο μεταφορικό κι άλλοτε ως μέσο προώθησης της μυθοπλασίας. Οι ήρωες της Μαρίας Μαρκουλή είναι σύγχρονοι χαρακτήρες, άνθρωποι καθημερινοί, της διπλανής πόρτας. Νιώθουν τα πάντα και το τίποτε, γι' αυτό κι εκφράζονται αναλόγως, ενώ ο ψυχισμός τους μοιάζει με τα αυτοκίνητα που οδηγούν: υψηλές ταχύτητες, επικίνδυνες στροφές, απότομα σταματήματα. Πρόκειται για μια «on the road» περιήγηση στη σύγχρονη πόλη όπου δεν λείπουν οι συναισθηματικές εναλλαγές, το χιούμορ, ο πικρός σχολιασμός της αλήθειας που βιώνει κι αναγνωρίζει ο καθένας από τους πρωταγωνιστές της.
Το δεύτερο μυθιστόρημα της Φραντζέσκας Κολυβά, «Ο κηδεμόνας» (εκδόσεις «Πατάκης») εξελίσσεται στις αρχές του 20ού αιώνα, μεταξύ Σύρου και Βιέννης. Η κεντρική ηρωίδα της εργάζεται ως υπηρέτρια σε μια οικογένεια αστικού παρελθόντος αλλά παρηκμασμένου παρόντος. Η νεαρή κοπέλα ωριμάζει στη σκιά μιας πραγματικότητας στην οποία συνυπάρχουν η απειλή του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, οι ιδεολογικές ζυμώσεις, τα προσωπικά και τα συλλογικά πάθη. Οι αναφορές στην ψυχανάλυση, μέσω ενός σκοτεινού προσώπου που αναζητεί την ταυτότητά του, περιπλέκουν την εξέλιξη του μύθου και στη μύηση της ηρωίδας σε άγνωστες εκδοχές της ζωής. Η συγγραφέας έχει δοκιμαστεί ξανά στην πεζογραφία με το μυθιστόρημα «Φτου και βγαίνω» (εκδόσεις «Καστανιώτης»).
Εντεκα ιστορίες, που συναποτελούν αυτοτελείς θεματικές ενότητες ή μυθιστόρημα με έντεκα κεφάλαια μπορεί να θεωρηθεί το βιβλίο «Μαθήματα γραφής» της Μαρίας Σούμπερτ («Μελάνι»). Η 28χρονη συγγραφέας -μ' ένα μυθιστόρημα στο ενεργητικό της («Club Κυλικείο», «Κέδρος»)- επιδίδεται σε μια άσκηση λογοτεχνικής γραφής καθώς ο ήρωάς της είναι ένας εν δυνάμει νέος συγγραφέας. Προσπαθεί απεγνωσμένα να γράψει το τέλειο διήγημα, την τέλεια ιστορία, να πει αυτό που δεν ειπώθηκε ποτέ άλλοτε, επενδύοντας στο θάρρος και το θράσος του πρωτοεμφανιζόμενου.
Την πορεία δύο οικογενειών στο πρόσφατο παρελθόν παρακολουθεί η Μαρία Μαλανδρίνου στο πρώτο της βιβλίο με τίτλο «Η Καρφίτσα» (εκδόσεις «Καστανιώτη»). Η συγγραφέας δημιουργεί ένα ανθρωποτοπίο όχι μόνο με τους πολλούς και σύνθετους χαρακτήρες του μυθιστορήματος αλλά και με τα γεγονότα που χαρακτήρισαν τον 20ό αιώνα. Τα πρόσωπα επηρεάζονται από τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις, οι φιλοδοξίες τους προσαρμόζονται στην περιρρέουσα κατάσταση, τα πάθη τους εκτονώνονται ανάλογα με τις περιστάσεις. Κοινός παρονομαστής είναι το μυστικό που κρύβεται πίσω από ένα πολύτιμο κόσμημα, το οποίο πρωταγωνιστεί στην πολυκύμαντη διαδρομή των δύο οικογενειών.
Το μυθιστόρημα «Ελεύθεροι φυλακισμένοι» της πρωτοεμφανιζόμενης Βικτώριας Μακρή («Ψυχογιός») διεισδύει στον ψυχισμό των δύο ηρώων της, ο μεν νιώθοντας φυλακισμένος στα όρια της καθημερινότητάς του, ο δε έγκλειστος σ' ένα κελί φυλακής για φόνο που διέπραξε. Οι ζωές τους διαφέρουν στα «σημεία» αλλά επί της ουσίας δεν απέχουν καθόλου. Η συγγραφέας τούς πλησιάζει (ο περιπτεράς και ο φυλακισμένος δεν γνωρίζονται) παρατηρώντας τους αλλά και αναλύοντάς τους, ώστε ο αναγνώστης να εισπράξει τη βαθιά πεποίθηση ότι η ζωή έχει πολλές όψεις που αρκεί ο καθένας να τη φωτίσει αναλόγως για να νιώσει την αλήθεια της.
Η πρώτη συγγραφική απόπειρα της Μαρίας Φακίνου με τίτλο «Το καπρίτσιο της κυρίας Ν.» είναι ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα («Καστανιώτης»). Γόνος οικογένειας συγγραφέων (Μιχάλης κι Ευγενία Φακίνου) αλλά και έμπειρη συνεργάτιδα αθηναϊκού εκδοτικού οίκου, η Μαρία Φακίνου εισέρχεται στο λογοτεχνικό στίβο χρησιμοποιώντας ως φόντο μια φανταστική πόλη. Η συγγραφέας δοκιμάζει τους ήρωές της αναμειγνύοντας την παρουσία τους σε τρεις διαφορετικές ιστορίες με απώτερο στόχο να αναστοχαστεί την περιπέτεια της γραφής αλλά και την ουσία που περιέχει για τους αναγνώστες.
Ζητήματα της γυναικείας σεξουαλικότητας θίγει στο δεύτερο μυθιστόρημά της η Κατερίνα Χρυσανθοπούλου. Το «Primavera» («Τόπος») είναι ένα βιβλίο που αγγίζει το δίπολο του έρωτα τόσο ως κοινωνικό ταμπού όσο και ως σωματική-ψυχική ανάγκη. Η ηρωίδα της διαχειρίζεται την εικόνα του εαυτού της, γίνεται έρμαιο του βλέμματος, προσπαθεί να συναγάγει ένα συμπέρασμα, την ουσία των πραγμάτων. Η συγγραφέας, που ασχολείται με τη μετάφραση ενώ έχει εκδώσει και μία συλλογή ποιημάτων, χρησιμοποιεί την αμεσότητα των διαλόγων, τις έντονες περιγραφές, την ελάχιστη χρήση ρημάτων ώστε να αποτυπώσει τις καταστάσεις που βιώνει η ηρωίδα της με τον πιο ρεαλιστικό τρόπο.
Στον «Τόπο» εκδίδει επίσης το πρώτο βιβλίο του ο Νεοκλής Γαλανόπουλος. Το μυθιστόρημα «Η παραλλαγή του Γιώργου Δαρσινού» τον εισάγει στη λίστα των αξιόλογων Ελλήνων συγγραφέων αστυνομικής λογοτεχνίας. Στην υπόθεσή του, πέντε ύποπτοι μιας δολοφονίας καλούνται να αποκωδικοποιήσουν και να ερμηνεύσουν ένα ημερολόγιο, το οποίο θα τους απαλλάξει. Ο στόχος είναι να συμμετέχει ο αναγνώστης στην υπόθεση, να προσπαθήσει να φτάσει στην επίλυση. Ο 35χρονος συγγραφέας γνωρίζει καλά το θεματικό πεδίο που κινείται, ενώ η γραφή του διακρίνεται από ισορροπημένη πλοκή διαθέτοντας αναπάντεχες ανατροπές, αριστοτεχνικές εμβόλιμες ιστορίες, αρκετές δόσεις χιούμορ και απρόβλεπτο τέλος.
Την πρώτη του πεζογραφική δοκιμή κάνει ο Σπύρος Ευαγγέλου με τη συλλογή διηγημάτων «Τάξη στο χάος» («Μεταίχμιο»). Ο συγγραφέας, διδάσκων στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, καταθέτει δεκατρείς ιστορίες ανθρώπων που βρέθηκαν στο χάος, αντιπαρατέθηκαν ο καθένας με τον δικό του τρόπο και τελικά επικράτησαν. Ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει την πορεία της σκέψης τους, τον προβληματισμό και τις λύσεις που επιδιώκουν. Ως αποτέλεσμα η πολυπόθητη τάξη στο χάος δεν επιβάλλεται αλλά αναδύεται, έστω και πρόσκαιρα μέσα από το ίδιο το χάος του σύμπαντος.
Μία δολοφονία αποτελεί αφορμή για την επίλυση ενός παλιού γρίφου. Το μυστικό που κρύβεται πίσω από το κίνημα των Καρμπονάρων απαιτεί εγρήγορση και οξύτητα σκέψης. Αυτόν τον ρόλο αναλαμβάνει ο ήρωας του μυθιστορήματος «Το χειρόγραφο της Πράγας» του Παναγιώτη Κονιδάρη («Λιβάνης»), ο οποίος οφείλει όχι μόνο να κατανοήσει τον γρίφο αλλά και να αντιμετωπίσει τον ίδιο τον εαυτό του: ο φόνος του θείου του σε μια βιβλιοθήκη θα τον εξαναγκάσει να βγει από την ήσυχη καθημερινότητά του, να κάνει μια έρευνα που θα τον εξαντλήσει ταξιδεύοντας από τη Μονεμβασία έως τη Λευκάδα, τη Ρώμη και την Πράγα. Στα προτερήματα του βιβλίου εντάσσεται η ώριμη γραφή, η χρήση εμβόλιμων κεφαλαίων που βοηθούν την πλοκή, τα πραγματολογικά στοιχεία, η ικανότητα ψυχογράφησης των ηρώων.
Μια πρωτότυπη μυθιστορηματική σύλληψη αποτελεί το βιβλίο της Αννίτας Παναρέτου «Ευανθία Καΐρη - Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου. Αλληλογραφώντας, όπως θα ήθελαν» («Ωκεανίδα»), στο οποίο εξελίσσεται η φανταστική αλληλογραφία των δύο γυναικών. Καταγόμενη από την Ανδρο, η Καΐρη υπήρξε διανοούμενη που θεμελίωσε τη γυναικεία παρουσία στον κόσμο της ελληνικής λογιοσύνης κατά τον 19ο αιώνα. Η Μαρτινέγκου έζησε περιορισμένη κοινωνικά και ατύχησε ως προς την ανάδειξη του έργου της αντιστρόφως ανάλογα με την πεζογραφική της δεινότητα. Οι δύο γυναίκες ανταλλάσσουν επιστολές, σύμφωνα με τη μυθιστορηματική σύμβαση, καθώς δεν διέφεραν τα ενδιαφέροντα και η στάση ζωής τους, σε μια εποχή κοινωνικών αλλαγών και διάχυτης αίσθησης αισιοδοξίας λίγο πριν και λίγο μετά την Επανάσταση του 1821.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 18/09/2007