giovedì 30 dicembre 2010

Natale 2010...

...dalla casa, Natale 2010 (foto di Silio D'Aprile)

martedì 28 dicembre 2010

Ποίηση και ποίηση

Ημερομηνία δημοσίευσης στην εφ. "Αυγή": 28/12/2010
Του Βασίλη Ρούβαλη
* Η γνωριμία με το έργο του Διονυσίου Σολωμού έχει εκταθεί τα τελευταία χρόνια, αναμφίβολα. Μόλις πρόσφατα κατέστη γνωστός στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό πέραν της ιδιότυπης απόκλησής του ως «εθνικός ποιητής». Ακόμη και ο ίδιος, εξάλλου, δεν αποδεχόταν τον ρόλο αυτόν. Μοιραία πέρασε στη σφαίρα του «γνωστού-αγνώστου» κλασικού της νεοελληνικής γραμματείας. Οι σολωμικές σπουδές ωστόσο αποδίδουν καρπούς εξακολουθητικά, ώστε πράγματι να έχει δοθεί η ευκαιρία στη φιλολογική έρευνα να διευρύνει τη γνώση γύρω από το πρόσωπο και το έργο αλλά και εκτιμήσει τη συνολική προσφορά του στην ποιητική δημιουργία των κατοπινών. Ο Σολωμός δεν θα πάψει νʼ απασχολεί τους εμπλεκομένους, σολωμιστές και μη, ούτε και να προκαλεί το δέος σε κάθε διαφορετική θέασή του από ποιητές και μελετητές. Με τον χρηστικό τόμο «Για να γνωρίσουμε τον Σολωμό» (εκδόσεις Μεταίχμιο, 2010, σελ.: 336, τιμή: 16,50 ευρώ) ο ποιητής Γιάννης Η. Παππάς επιδιώκει να προσφέρει μια πρωτογενή προσέγγιση στον «γενάρχη» της νεοελληνικής ποίησης. Δηλώνοντας εξαρχής ότι τον ενδιαφέρει το νεότερο κοινό, κυρίως δηλαδή οι αναγνώστες που γνωρίζουν ελάχιστα -ή εν μέρει- βασικά στοιχεία της ποιητικής του, προβαίνει σε μια σχολιαστική και ερμηνευτική περιδιάβαση σε έργα περισσότερο γνωστά (ή και οικεία στον εκπαιδευτικό κόσμο): Ύμνος εις την Ελευθερίαν, Η καταστροφή των Ψαρών, Ο Λάμπρος, Ο Κρητικός, Οι Ελεύθεροι πολιορκημένοι, Ο πόρφυρας, Η γυναίκα της Ζάκυθος. Συγκεντρώνει κριτικά κείμενα για τη σολωμική ποίηση σʼ όλη την εξελικτική πορεία της ελληνικής ποίησης κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα. Κι ακόμη, προσφέρει ένα χρήσιμο, σύντομο και περιεκτικό, χρονολόγιο για τον άνθρωπο, την ποιητική πορεία και την εποχή που έζησε στα Επτάνησα.
* Πρωτοεμφανιζόμενος ποιητής, ο Θοδωρής Παπαϊωάννου διαθέτει την πολυτελή ευχέρεια νʼ αγνοεί τους «κινδύνους», να προσεγγίζει με ειλικρίνεια το ποιητικό γίγνεσθαι, να εκφράζεται αφειδώλευτα. Η συλλογή του «Τσάρκα στο άυλο» (εκδόσεις Γαβριηλίδης, 2010, σ.: 48 , τιμή: 7,39 ευρώ) είναι το εισόδειο βιβλίο του - αυτοσυστήνεται δηλώνοντας ειρωνεία, σκεπτικισμό, αθυροστομία. Θαρραλέος όσο και μετρημένος στην έκφραση, ο Παπαϊωάννου ανοίγει τη βεντάλια της θεματικής του «τριγυρίζοντας» στην καθημερινότητα για να τη μεταπλάσει υπερρεαλιστικά. Γράφει (στο ποίημα Fairy Boat): «Οι σοβαροφανείς μηχανές άλλοτε μούγκριζαν κι άλλοτε τραγουδούσαν. Πόση μαεστρία στο χειρισμό του ραβδιού της! Θα μπορούσε να διευθύνει ορχήστρα ή πολυεθνική». Ανατρέπει την πραγματικότητα υπέρ μιας άλλης προσέγγισής της, ίσως λιγότερο εμπεριστατωμένης αλλά προτιμητέας: «Πολύχρωμα πλήκτρα / Γρήγοροι ποδηλάτες / Επαναστατημένα στάχυα / Συγχυσμένες κουρτίνες / Αλαφιασμένες πατουσίτσες / παιδιού υπνοβάτη / τρέχοντας στη σκάλα / προς μια αγάπη / ντυμένη με ροζ κανσόν / άφαντη / Προ Χριστού / Μετά Χριστόν / Αλάνθαστα μαθηματικά». Αποτελεί μία από τις πιο ενδιαφέρουσες νέες φωνές, που έστω κι αν βρίσκεται στην απόλυτη αρχή υποδηλώνει ένα «παρών» στην ποιητική μας πραγματικότητα και αναζητεί ερείσματα για τη συνέχεια.
* Ποιητής της νεότερης γενιάς κι ο Γιάννης Ευθυμιάδης, αλλʼ από εκείνους που ανδρώθηκαν ήδη από τις αρχές της νέας χιλιετίας, ακολουθεί σταθερά βήματα προς τη διαμόρφωση μιας συγκροτημένης ποιητικής ταυτότητας. Η τρίτη συλλογή του «Γράμματα στον πρίγκιπα» (Μικρή Άρκτος, 2010, σ.: 96 , τιμή: 14 ευρώ) αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη κατάθεσή του όπου κυριαρχούν η λυρική διάσταση του έρωτα, ο εξομολογητικός τόνος του εγώ, η υπαρξιακή αγωνία. Τα ποιήματα ορίζονται από την επικράτεια της επιθυμίας, της εσωτερικής δοκιμής, της απόγνωσης, της αβρής συνειδητοποίησης του κόσμου. Ο Ευθυμιάδης δεν φείδεται στην εικονοποιία του (γνωστή και στις δύο προηγούμενες συλλογές του: ) ούτε και στη χρήση κοσμητικών στοιχείων με αισθητικά κριτήρια, ενώ εξακολουθεί να προκρίνει ένα θετικό πρόσημο -απαραίτητο στοιχείο- για τη θέαση του συναισθηματικού σύμπαντός του. Ένα δείγμα: «Το μέγα κτίσμα της γαλήνης σου / το μοιραστήκαμε μια νύχτα / πιο πάνω από φωτισμένο ουρανό. / Δεν ακουγόταν / παρά μονάχα η ανάσα σου / κι ήταν αυτή που μέτραγε ξανά το σύμπαν˙ / αυτομόλησες / στη δύναμή του. Δεν λυπάμαι».
* ”Η βιογραφία που κυκλοφόρησε πρόσφατα για τη ζωή του Έντγκαρ Άλαν Πόε με επιμέλεια του Πίτερ Ακρόιντ («Πόε, μια σύντομη ζωή», Πατάκης 2010, μτφρ.: Μαρία Φακίνου, σ. 266, τιμή: 16,50 ευρώ) αποτελεί ελεγεία στο πρόσωπο κυρίως, τον δημιουργό δευτερευόντως. Δεδομένης της «σκληρής» αποδοχής του ποιητή του περίφημου Κορακιού από τους συγχρόνους του, αλλά και της μεταθανάτιας εκτίμησης κι απεκτίμησής του από το αναγνωστικό κοινό και την κριτική, η συγκεκριμένη εργασία αποκτά περαιτέρω ενδιαφέρον: 150 χρόνια μετά τον θάνατό του ελκύει τη δημοσιότητα, διαβάζεται, αναλύεται, σχολιάζεται. Και μάλιστα, στην περίπτωση του Πίτερ Ακρόιντ, ο ποιητής -και ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της αμερικανικής λογοτεχνίας- περιθάλπεται και περιβάλλεται από ένα θερμό βλέμμα που επιδιώκει να σκιαγραφήσει τα πώς και τα γιατί μιας προσωπικότητας αινιγματικής όσο και χαρισματικής, εκτός των νενομισμένων κι εντός των παραδοξοτήτων της εποχής του.

venerdì 24 dicembre 2010

Απηλιώτης - Alda Merini

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 / DECEMBER 2010 > ΠΟΙΗΣΗ / POETRY > Ξένοι ποιητές μεταφράζονται Alda Merini / Άλντα Μερίνι

ΠΑΡΑΠΟΜΠΗ: http://www.apiliotis.gr/ArticlesList.aspx?C=80&A=287

Μτφρ./trad.: Βασίλης Ρούβαλης/Silio D'Aprile

Η ιταλίδα ποιήτρια Άλντα Μερίνι γεννήθηκε στο Μιλάνο στις 21 Μαρτίου 1931. Πρωτοεμφανίστηκε στα ιταλικά γράμματα σε ηλικία 22 ετών. Η ένθερμη παρότρυνση και υποδοχή από σημαντικούς ποιητές όπως ο Σαλβατόρε Κουαζίμοντο την ώθησαν άμεσα στη διαμόρφωση της λογοτεχνικής προσωπικότητάς της. Στην περίοδο της εκφραστικής ωρίμανσης, τα επόμενα χρόνια, αναγνωρίζονται τα βασικά στοιχεία της ποιητικής της: ο έρωτας, το θεϊκό στοιχείο, οι ανατροπές της ψυχής, το παιχνίδισμα μεταξύ χώρου και χρόνου. Επανεμφανίστηκε, με αποχή περίπου δύο δεκαετιών, οπότε και υπήρξε τρόφιμος ψυχιατρικών κλινικών, με την ποιητική συλλογή La Terra Santa (Τα άγια χώματα, 1984). Έκτοτε δηλώνει ένα καθοριστικό «παρών» στη σύγχρονη ιταλική ποίηση. Στο έργο της διακρίνεται ένας ξεχωριστός και έντονος γυναικείος λόγος, με ανατρεπτική στιχουργία και πλοκή ώστε να εμφανίζεται άλλοτε τρυφερή, ειρωνική, στοχαστική, και άλλοτε καταγγελτική, με παρουσία και παρέμβαση στον δημόσιο βίο της Ιταλίας έως τον θάνατό της, την 1η Νοεμβρίου 2009.

mercoledì 22 dicembre 2010

Ωτακουστές...

Industria a Lavrio (foto di Silio D'Aprile)
"Μα δεν αντέχω άλλο, θα φύγω από εδώ...", τα λόγια μιας φίλης στην παρέα, χθες, στην ηλεκτρισμένη βραδιά του αθηναϊκού κέντρου. Πίνοντας ποτά σε μια μπάρα ακούγεται ο διάλογος για τον τηλεοπτικό "μάστερ σεφ" και τον βοηθό του, έναν "...κούκλο, που δεν θα μου κάτσει ούτε με σφαίρες", ο ίδιος αόριστος μονόλογος μεταξύ γυναικών για τους άντρες "που είναι μαλάκες", τα σύντομα λογίδρια από δύο σαραντάρηδες νεοδημοκράτες -καλοξυρισμένοι και κουστουμάτοι αλλά με λιγούρικο βλέμμα στον χώρο- που χρυσώνουν το εθνοσωτήριο χάπι του αντιμνημονιακού "Αντώνη", οι τρεις φοιτήτριες που μιλούν μόνο για μεταπτυχιακά στην ονειρική Αγγλία, ένας πεζογράφος -γνωστός, βεβαίως- που λέει εξωφρενικά (άδαρτος ακόμη...) ότι άμα θέλεις να έχεις 50 αναγνώστες γράφεις ποίηση, εάν θέλεις 5.000 γράφεις τη λεγόμενη ελληνική πεζογραφία, ένας τυπάκος γύρω στα 25 γλωσσοφιλιέται με μια ξανθούλα ατημέλητη στο γωνιακό τραπεζάκι, μια συνάδελφος τεντώνει το δάχτυλο βρίζοντας τους εναπομείναντες δημοσιογράφους της "Ελευθεροτυπίας" που φευ έγιναν απεργοσπάστες συνδράμοντας στην κατρακύλα της περίπου λεγόμενης τέταρτης εξουσίας (τους έσωσε όμως την τιμή το σκίτσο του συνήθως κουκουέ ομιλητή-συνδικαλιστή-καλλιτεχνάρα, τις προάλλες...), οι ονειροπόλοι, οι αφασικοί, οι άνεργοι που δεν πέρασαν ούτε απ' έξω, οι ωτακουστές και οι σιωπηλοί, οι πότες...

Συνομιλία με τη Μάτση Χατζηλαζάρου

Montagna ad Arcadia, Gortinia (foto di Silio D'Aprile)
Ψιλή φωνή και γέλια μικρού κοριτσιού >>> Εκείνα τα χρόνια του χρυσαφένιου ήλιου >>> Μην τα φοβάσαι τα χέρια μου / ξέρουνε πολλά περισσότερα / απ' ό,τι έμαθε ποτέ το βλέμμα μου >>> Αγαπώ την επιδερμίδα που μυρίζει πρωινό ξύπνημα, ξεδιπλώνω χαριτωμένες αναμνήσεις ενός παιδιού, αναρριγώ απέναντι σε λέξεις που 'ναι άστρα στην άκρη τ' ουρανού >>> Ισχνή μαύρη γραμμή / πάνω σ' ένα χάρτη με τα περίχωρα / ξαναδιαβάζω τ' όνομά σου / "Ακου αν βρέχει" >>> Με την αγωνία του παλμού - θα συμβεί ή όχι; θα αγαπηθούμε;- με αντικείμενα αδιάφορα και ξεραμένα θαλασσινά στολίδια στον λαιμό, με μαγικές κουβέντες έχοντας τα δάχτυλα σταυρωμένα >>> Τι είναι ο ύπνος τι είναι ο ύπνος / και το βλέμμα σου / είναι πάντα σήμερα το βλέμμα σου / με μένα >>> Κάποτε ήθελα να γράψω ένα χαμόγελο σε νότες μα άκουσα τη μελωδία του ερχομού κι αφουγκράστηκα τον πόθο >>> Η παλάμη σου ανοίγει όταν σκάει το σύκο... >>> Δεν σβήνουν οι ευχές, όλοι θ' αντέξουν τα δειλινά, τα μαλλιά πέφτουν στον ώμο όπως τα πουλιά από τη κορυφή του λόφου >>> Τα λόγια έχουνε κρόσσια...

lunedì 20 dicembre 2010

Ποια ήταν η Jacqueline de Romilly;

Ποια ήταν η Jacqueline de Romilly ξεδιπλώνεται στις τυπωμένες σελίδες των βιβλίων της και στις ατελείωτες πανεπιστημιακές διαλέξεις της απέναντι σε φοιτητές που κατόπιν εμπλούτισαν τον ευρωπαϊκό ουμανισμό, στη διάρκεια του 20ού αιώνα, με τον σπόρο του ελληνικού πνεύματος.
Η Γαλλίδα ελληνίστρια διαθέτει τέτοιο κύρος ώστε να είναι η δεύτερη γυναίκα, μετά τη Marguerite Yourcenar, που εισήλθε στο πάνθεον της γαλλικής διανόησης, τη Γαλλική Ακαδημία. Αλλο τόσο μπορεί ν' αποτελέσει, ειδικά τώρα με την "αποδημία" της, ένα εφαλτήριο στην επαναπροσέγγιση του σύγχρονου γίγνεσθαι με τον πολιτισμό που έχει ανθίσει στα όρια της ελληνικής γλώσσας από τα χρόνια του Ομήρου έως το σημερινό παρόν.
Η υποσημείωση για την άγνοια της πλειονότητας των greeklish χρηστών του Διαδικτύου γύρω από το έργο και τη συνεισφορά της, και συνεπαγόμενα την αποκάλυψη της φαιδρότητάς τους, περιττεύει...

venerdì 17 dicembre 2010

Το ένστικτο του ποιητή (σημειωματάριο)

Ο ποιητής μιλάει: Cesare Pavese >>> ...απ' το πρωί έως το βράδυ τριγυρίζει στους δρόμους- και ψιλοτρώει, ψιλοκοιμάται, ψιλοπηδάει τις σκύλες >>> Ο ποιητής σημειώνει γιατί ξέρει: Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου >>> ...το πρόσωπό σου δε θα γίνει καλοκαίρι / μες στους ανθρώπους δε θα ξημερώσει >>> Ο ποιητής αγωνιά σιωπηλός: Miguel de Unamuno >>> ...κι η σκόνη της λάβα / Πορεία φωτιάς η λάσπη / Η ιστορία μένει / Το θαύμα περνάει >>> Ο ποιητής αγαπάει δύσκολα: Διονύσιος Σολωμός >>> ...κοίταξε λίγο τη σεμνή μορφή του / και πες μου αν άλλη υπάρχει κάτω απ' τ' άστρα >>> Ο ποιητής τυφλώνεται ασμένως: Γιώργος Σαραντάρης >>> ...παλιά μου αγάπη / Οταν πλάι στην ανάμνηση πεθάνεις / Εγώ σβήνω τα φώτα της καρδιάς μου / Για να μη βλέπω πια το καθετί / Και να κοιμάμαι μέσα στ' όνειρό σου >>> Ο ποιητής αποχωρεί ρωτώντας: Αργύρης Χιόνης >>> Δεν έχω άλλη άμυνα απέναντι σ' αυτή την άσπλαχνη ομορφιά >>> Η ποιήτρια παραλογεί: Τζένη Μαστοράκη >>> ...και καθώς δεν υπήρχε διέξοδος, και οι τοίχοι γερά μαγκωμένοι, εκρατούσαν καλά των παλιών οι αγάπες και τις νόμιζαν όλοι για αθάνατες >>> Κάποιος τις προάλλες έβριζε στην πλατεία γιατί δεν του δίνεται ο στέφανος της δόξας, ένας ταξιτζής πάτησε το γέρικο περιστέρι βάζοντας δύναμη στο γκάζι του, ο άντρας τόλμησε να φιλήσει στο στόμα την ίδια καθημερινή άγνωστη κοπέλα στο καφέ του πεζόδρομου, οι φωτογραφίες πια δεν είναι χάρτινες για να τις βλέπουμε παρέα, οι ψεύτες καλλιτέχνες μετράνε μόνον τα χρήματα, τα πρωινά δεν περιέχουν χαμόγελα όπως τότε στα όνειρα, οι κίονες είναι αμέτρητοι όσο το μάτι πασχίζει να τους στοιχίσει, μονάχα η αλήθεια εισχωρεί σαν το αίμα στις φλέβες, οι φεγγίτες χτίστηκαν οριστικά για να μην μπαίνουν τα χελιδόνια και η θάλασσα...

mercoledì 15 dicembre 2010

Μα γιατί ζούμε εδώ; / La causa da vivere quà

φωτογραφίες από το πρακτορείο Reuters

Attenberg, η ταινία για συζήτηση μετά

Αριάν Λαμπέντ και Ευαγγελία Ράντου
Η κινηματογραφική γλώσσα της Αθηνάς Ραχήλ Τσαγγάρη διαθέτει εκείνα τα στοιχεία που αναζητούσε το σινεφίλ βλέμμα στις ελληνικές παραγωγές τα προηγούμενα χρόνια: θεματολογική αμεσότητα, απέριττη χρήση της κάμερας, αληθινή κι όχι αληθοφανής σκηνογραφία, "καθαρό", ήτοι ρεαλιστικό σενάριο, ηθοποιοί με ψυχή όσο και με καθοδήγηση από μάτι που περιορά την εξέλιξη του μύθου.
Η ελληνοαμερικανίδα σκηνοθέτις κερδίζει σ' όλα τα σημεία. Η κεντρική περσόνα της, η Μαργαρίτα, είναι μια κοπέλα του παρόντος. Απομακρυσμένη από την εύκολη σεξουαλική κοινωνικότητα, είναι μια ευαίσθητη νεαρή γυναίκα, με υπαρξιακές πτυχές που περιέχουν τη στοργή, την αξία της φιλίας, τις αναρωτήσεις για τον έρωτα, τη βίωση της μοναξιάς αλλά και του φόβου του θανάτου. Η ηθοποιός που την ενσαρκώνει, η Ελληνογαλλίδα Ariane Labed, είναι ιδανική: όμορφη, εκφραστική, ισορροπημένη μπροστά στον φακό. Ως σεναριακό δίπολο, η φίλη της η Μπέλλα (με ωραία, επεξεργασμένη ερμηνεία από την Ευαγγελία Ράντου) διατηρεί τις αποστάσεις αλλά και τους κραδασμούς από την πραγματικότητα και τον μικρόκοσμο της πρωταγωνίστριας.
Εάν στο πρώτο μέρος της ταινίας δεν ξεδιπλώνεται ακριβώς το υπόστρωμα της σχέσης της Μαργαρίτας με τον πατέρα της (καλοστημένος στον ρόλο ο Βαγγέλης Μουρίκης), ο οιδιπόδειος ευνουχισμός ή, αλλιώς η πατερναλιστική σκιά, αποκαλύπτονται αφειδώλευτα στη συνέχεια. Το συγκινησιακό στοιχείο συγκρούεται με τον κυνισμό της αληθινής ζωής: η ανακάλυψη του έρωτα, και της σαρκικής έκφανσής του, παραλληλίζεται με την αναμονή του θανάτου, την αποκοπή του ομφάλιου πατρικού λώρου, την απότομη έκβαση στην ενηλικίωση της ηρωίδας.
Η σκηνοθέτις "παίζει" πραγματικά στα δάχτυλα αυτή τη ζυγαριά, δίνοντας στον θεατή το περιθώριο να έρθει σε κατά μέτωπον αντιπαράθεση με τη δική του πραγματικότητα. Σ' αυτό το σημείο "μοιάζει" το Attenberg με τον Κυνόδοντα του Γιώργου Λάνθιμου. Ο οποίος, παρεμπιπτόντως, συμπρωταγωνιστεί ως καταλύτης στην υπόθεση (ο νεαρός μηχανικός που ερωτεύεται τη Μαργαρίτα) αλλά και συμμετέχει ως συμπαραγωγός στην ταινία. Αυτό όμως που αποφαίνεται μέσα από το σελιλόιντ της Τσαγγάρη είναι η διάθεση καταγραφής και σχολίου, η εστίαση στη λεπτομέρεια, ο σχολαστικός τεμαχισμός του όποιου κοινωνικού στερεότυπου, η προτεινόμενη αντιληπτικότητα του χωροχρόνου και του ανθρώπινου ψυχισμού. Γι' αυτό και θα είναι καλό ν' αναφερθεί εδώ, ως αντιστοιχία στις προθέσεις της, η άλλη πολύ καλή ταινία της διετίας, η Στρέλλα του Πάνου Κούτρα.
Κι αν μη τι άλλο, το κινηματογραφικό ζητούμενο εκπληρώνεται, προσφέρεται χωρίς δισταγμούς και με εκφραστικότητα. Και αυτή η ταινία έγινε αντικείμενο θερμών κριτικών σε προηγμένες κινηματογραφικές κοινότητες - φεστιβάλ, Τύπος του εξωτερικού. Ας γίνει λόγος, λοιπόν, για ταυτότητα του νέου ελληνικού κινηματογράφου, χωρίς φλυαρίες ή τυμπανοκρουσίες...

martedì 14 dicembre 2010

Ποίηση και ποίηση

Ημερομηνία δημοσίευσης: εφ. "Αυγή", 14/12/2010
Του Βασίλη Ρούβαλη
Ο λυρισμός διακατέχει τους άξονες της ποιητικής του Χριστόφορου Λιοντάκη. Συμμέτοχος στη λεγόμενη «γενιά του '70», ο υπογράφων τη συλλογή «Στο τέρμα της πλάνης» (Εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 64, τιμή: 10,55 ευρώ) δηλώνει δόκιμος εκφραστής της ελυαρικής αντίληψης για την αξία της σύντομης, έντονης, ίσως και διστακτικά διατυπωμένης εικόνας στα όρια του στίχου. Επιπροσθέτως, το είδωλο του ποιητή παραμένει ένα: το απόκρυφο, αυτό το μη ορατό περίγραμμα του πάσχοντος εξωστρεφούς ανθρώπου...
Στη διαδρομή της αποτύπωσης αυτού του περιγράμματος ο ποιητής διαφοροποιείται από τα προηγούμενα βιβλία του (ειδικά από τη βραβευμένη συλλογή «Με το φως», 1999), όπου η μνήμη και το ατομικό βίωμα κυριαρχούν, υπέρ μιας περισσότερο διάφανης και συγκεκριμένης τοποθέτησής του στον κόσμο του παρόντος. Διότι, πράγματι, η νέα συλλογή του διαθέτει στοιχεία τολμηρά ως προς την καταγραφή του ερωτικού τοπίου της σύγχρονης Αθήνας, όπως και συνδυαστικά σχήματα ειρωνείας-απαντοχής, απορίας και απόφανσης, για το γίγνεσθαι που βιώνει ο ίδιος συνεχώς -και διαφορετικά- αυτή την εποχή. Στην προκειμένη περίπτωση το «εγώ» πρεσβεύει μια εκτενέστερη αποτύπωση της αδήριτης ανάγκης για συνύπαρξη και συνδιαλλαγή με το «εσύ». Γράφει στο ποίημα Εγκαίρως: «Μεθυσμένος μαζί σου / κι εσύ με την ταχύτητα / Ευτυχώς φρενάραμε / κι έτσι γλιτώσαμε την αιωνιότητα». Ο έρωτας είναι μια βάσανος ή έστω η ανακουφιστική παρένθεση στην ατομική πορεία προς την πλήρωση. Ωστόσο, το σκίρτημα των συναισθημάτων, η πάλη με το πρέπον και το παράλογο, η μεθυστική στόχευση του «εμείς» επανέρχονται κι επιτακτικά θέτουν ερωταποκρίσεις: «Μόνο γιατί δε σε περίμενα / Μόνο για την πρόθυμη φωνή σου / Μόνο γιατί δε θα σε ξαναδώ / Θα 'σαι το παρόν του μέλλοντός μου» (ποίημα Η πρόθυμη φωνή). Ο ποιητής γνωρίζει το όριο που προσφέρει ο χρόνος στη σάρκα, στο βλέμμα της επιθυμίας, στην εσωτερική λύτρωση. Σχεδιάζει, επιπλέον, το παρόν με τη γαλήνια έκφραση της μοναξιάς: «Τόσες ανάσες κι η γλώσσα σου / δε λέει να ξεπαγώσει», αναζητώντας τον δρόμο του ανάμεσα σε φθαρτές αλήθειες και φθαρμένες εμπειρίες. Με πηγαία ειλικρίνεια αναφωνεί, κάποτε, «δε θέλω πια να θέλω» ή αποστρέφεται τα προσκώμματα υπαινικτικά «τσαλαπατώντας στο ατελέσφορο».
Το προσωπικό βλέμμα επιπλέον διατρέχει την πραγματικότητα με τρόπο λεπτό, καθόλου έντονο μα και αυστηρό. Είναι μια φιγούρα που κινείται στους νυχτερινούς δρόμους με τα χέρια σταυρωμένα πίσω από τους ώμους. Η πόλη, ως τοπίο αμέτρητων προσώπων και εμπειριών, περιέχει αρκετές Κολάσεις κι άλλους τόσους Παραδείσους. Τη διασχίζει καταγράφοντας, καθ' όσον την τέμνει με την τρυφερότητα ενός εφήβου, τη βιώνει με τον κυνισμό ενός μεσήλικα. Αναφέρεται σε «αδιέξοδες δεήσεις», παρατηρεί ότι «τα γυμνά σου πέλματα λάμπουν στο φρυγμένο χώμα», επιλέγει ως «προκήρυξη σωτηρίας το ουράνιο τόξο» αλλά και «μια θλίψη που δε λέει να πάρει όνομα».
Ο εξομολογητικός χαρακτήρας της συλλογής μπορεί να ειδωθεί επίσης ως ανοιχτή συνομιλία με τον αναγνώστη. Μολονότι ο Χριστόφορος Λιοντάκης φαίνεται να χρησιμοποιεί μετρονόμο σε κάθε ποιητική φράση του, αλλ' όμως επιλέγει μια ψιθυριστή επιθετικότητα, μια ομολογία ξεφανερωμένη και, αλίμονο, μια διάθεση αναδόμησης του ποιητικού προφίλ του. Σ' αντίθεση με την επανάπαυση ομηλίκων του, σημειωτέον, οι οποίοι φροντίζουν απλώς την ένταση -όχι τον χρωματισμό- της φωνής τους στο ποιητικό γίγνεσθαι...
* Μία ακόμη μετάφραση του Κ. Π. Καβάφη στην αγγλική γλώσσα είναι ευπρόσδεκτη ως αρωγός στην προβολή της ελληνικής ποίησης. Ο Ντέιβιντ Κόνολι εισήλθε στον κατάλογο των «δοκιμαστών» του καβαφικού σύμπαντος από τη σκοπιά του μεταφραστή και επιμελητή σ' ένα διαφορετικό περιβάλλον για τη «φωνή» του Αλεξανδρινού. Το στοίχημά του είναι αξιοσημείωτο, εάν υπολογιστούν οι άλλες 10 εκδόσεις με αντίστοιχους μεταφραστές που έχουν κυκλοφορήσει στις αγγλόφωνες χώρες από το 2000 έως σήμερα. Και πέραν αυτού του ενδιαφέροντος φαινομένου, η απορία είναι εύλογη για την... καβαφική αδυναμία να «συμπαρασύρει» τους μεταγενέστερους Ελληνες δημιουργούς στον δρόμο της διεθνούς ποιητικής καταξίωσης.
* Η αδελφοποίηση των Μουσείων Σολωμού της Κέρκυρας και της Ζακύνθου δεν μπορεί παρά να χαιρετιστεί. Η πρόταση της Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών προς το Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων είναι αναντίρρητη και ουσιώδης. Η πρώτη τελετή αδελφοποίησης θα λάβει χώρα στη Ζάκυνθο στις 18 του μήνα, ανάμεσα σε επίσημες εξαγγελίες για το γεγονός όσο και τα λοιπά τυπικά τέτοιων εκδηλώσεων. Ωστόσο, η επιδίωξη θα πρέπει να εκταθεί ή, αλλιώς, να υλοποιηθεί με ρεαλιστικό πρίσμα: το μαυσωλείο για τον Διονύσιο Σολωμό και τον Ανδρέα Κάλβο, οι συλλογές, το αρχείο, η βιβλιοθήκη που διαθέτει το μικρό μουσείο στην πλατεία Αγίου Μάρκου στο Ζάντε, οφείλει να αποκτήσει μεγαλύτερη ελκυστικότητα για τους επισκέπτες, ν' αποτελέσει σημείο αναφοράς για τους κατοίκους του νησιού, να ενισχυθεί το κύρος του: αυτονόητα κι επιτακτικά. Είναι απαραίτητο να λάβει μια πιο γαλαντόμο κρατική ενίσχυση από τις «πενταροδεκάρες» με τις οποίες καταφέρνει να λειτουργεί έως στιγμής.

lunedì 13 dicembre 2010

Χωρίς λόγια (Μορέας)

Το πέρασμα της διώρυγας, η υποδοχή του σκιασμένου Ακροκόρινθου >>> Το ανάβλεμμα της μνήμης σε κάθε στροφή, σε κάθε όνομα ή υπαινιγμό στον σημειωμένο χρόνο του παρόντος, στην Ιστορία που βράζει >>> Η άγρια, αλμυρή ρίγανη και τα φρύγανα που αρωματίζουν την αίσθηση του τόπου >>> Τα υψωμένα χέρια στη φαντασία, οι αλλοτινοί πολεμιστές στις οχυρώσεις, το αίμα που έσταξε στα τρία πόδια >>> Τα κυπαρίσσια είναι δάκρυα αγγέλων... >>> Δω 'σα χάμου ο Αη Γιώργης σκαπετάει στις κορφούλες των καστελλιών... >>> Κι άμα καλογρικίσεις, θα τήνε φουγκραστείς την ωρηά πριγκιπέσσα, την Ιζαμπώ μας να μονογάει τα πάθη... >>> Την ώρα του δειλινού, καθώς το Ιόνιο φέρνει τα ψιθυρίσματα του Salento και τις παλιές μαλτέζικες σαϊτιές, το κρασί μοιάζει με την αψάδα των ζουμερών κοριτσίστικων χειλιών, τα λιόδεντρα σιγοσφυρίζουν νέους έρωτες και παλιά μίση, η καπνιά από καμένο ξύλο δυναμώνει τα βήματα ώσπου να φθάσουν σε πόρτα γνώριμη >>> Τριγύρω κάθε φάρος αναβοσβήνει σαν πετάρισμα των νησόπουλων στ' αγνάντιο της θάλασσας >>> Λίγο απ' τ' αθέρμιγο λαδάκι στο πιάτο, δυο τσουγκρίσματα και μία ευχή >>> Αρκούν αυτά >>> Ενώ οι πέτρες, άλλες λιωμένες από τη βροχή κι άλλες από τον πόλεμο, κυλούν συνεχώς αλλά δεν φεύγουν >>> Είναι κι αυτή μια ακόμη αλήθεια για την ανείπωτη μοίρα του...

giovedì 2 dicembre 2010

Η "Σπίθα" που δεν καίει...

Η προσωπικότητα του Μίκη Θεοδωράκη είναι δεδομένη κι αμφιλεγόμενη, πλήρως ξεδιπλωμένη στη διάρκεια της πορείας του, πάντοτε ανατρεπτική, αταύτιστη κι ατακτοποίητη - συνδεδεμένη με τον παρορμητισμό του νεότερου ελληνισμού, από το 1204 κι ένθεν >>> Ο πρόλογος ετούτος συνδέει την πραγματικότητα που αντιλαμβάνεται ο ίδιος ο μουσικοσυνθέτης και πολιτικός με τη φαντασιακή πραγματικότητα των συμπατριωτών του όσο και με τη ρεαλιστική πραγματικότητα που συνεχώς αναδεύεται με την πολιτική, την οικονομία, την κοινωνία, τη διπλωματία >>> Η κίνηση "Σπίθα" που εξήγγειλε προχθές συμπεριέχει αυτές τις διαφορετικές συντεταγμένες και, το κυριότερο, αφήνει ερωτήματα για τις προγραμματικές αρχές, τις προτάσεις, την πρακτική που διατείνεται υπέρ του κοινωνικού συνόλου σ' ετούτη την εθνική συγκυρία >>> Και αυτό το χαρακτηρισμένο "κίνημα ζύμωσης ιδεών" του κ. Θεοδωράκη είναι εξαρχής αμφισβητήσιμο όσο και προσδώκιμο, ανακουφιστικό κι αφυπνιστικό όσο και εμφανώς ουτοπικό ή ματαιόπονο, πάντως σίγουρα αναγκαίο >>> Γιατί δεν υπάρχει μια "καθαρτήρια φωτιά που θα μας λυτρώσει", όντως, όπως σημειώνει. Ούτε όμως η αντιμνημονιακή ρομφαία του εξυπηρετεί κάποιον πραγματισμό. Μάλλον γίνεται κινδυνολόγος >>> Χρειάζεται όχι μόνον "ανεξάρτητος και υπεύθυνος λαός" αλλά και αντίστοιχος ηγέτης >>> Σ' αυτό πρέπει να εστιάσει ο κάθε σκεπτόμενος πολίτης, κριτικής νους αυτής της κοινωνίας, διαβάζοντας ή ακούγοντας τα λεγόμενα του κ. Θεοδωράκη >>> Με τη "Σπίθα" ξεγυμνώνεται η ένδεια προσωπικοτήτων, δυναμικών μοχλών, έμπρακτων διαχειριστών της κατάστασης, καθώς πάλι ο "παλιός είναι αλλιώς" και σίγουρα δεν έχει αντικατασταθεί από επιγόνους >>> Κακά τα ψέματα, η κίνηση Θεοδωράκη δεν μπορεί ν' αγγίξει ουσιαστικά τις λεγόμενες πλατιές μάζες (ελλείπει η χωροχρονική συντεταγμένη που εκείνος έχει εμπειρία και δυνατότητα) αλλά μπορεί να υπενθυμίσει κυνικά το αδιέξοδο που έχει περιέλθει η μικρή-μικρομέγαλη Ελλάδα >>> Για μία ακόμη φορά η Ελληνική Ιστορία κάνει κύκλους παραζάλης...

martedì 30 novembre 2010

Ποίηση και ποίηση

Ημερομηνία δημοσίευσης: εφ. "Αυγή", 30/11/2010
Του Βασίλη Ρούβαλη*

* Εκπρόσωπος της νεότερης γενιάς, αυτής που εμφανίστηκε γύρω στις αρχές του νέου αιώνα -και που ακόμη δυσχεραίνει τους φιλολογίζοντες κύκλους στην οροθέτησή της-, ο Σταμάτης Πολενάκης έχει δώσει σαφή δείγματα από την ποιητική του, ήδη με τρεις συλλογές στο ενεργητικό του («Το χέρι του χρόνου», 2002, «Τα γαλάζια άλογα του Φραντς Μαρκ», «Νοτρ Νταμ», 2008). Αυτό που ξεχωρίζει στο ποιητικό έργο του είναι ό,τι αξιοποιείται διασταλτικά στη θεατρική γραφή του. Το θεατρικό που συνέγραψε πρόσφατα, με τίτλο «Βερολίνο», και παρουσιάστηκε στο Θέατρο Φούρνος από τον Θίασο Ωκύπους σε σκηνοθεσία Αθηνάς Στούρνα, αποτελεί ουσιαστικά ένα σχόλιο στο σημερινό παρόν μέσα από την καταγραφή της πολυεπίπεδης, καφκικά αποπροσανατολιστικής δεκαετίας του 1920. Ως προς το κείμενο, ο ποιητής «διεισδύει» στον θεατρικό συγγραφέα εμποτίζοντας την πλοκή με τη δυναμική των λέξεων-συμβόλων και των λέξεων-νοημάτων, αλλά και τη δομή των χαρακτήρων σε συνάρτηση τόσο με το ερωτικό στοιχείο όσο και την περιχαράκωση σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Κυρίως όμως, μέσα από τον διάλογο -όπου κυριαρχεί η παρουσία του Φραντς Κάφκα- γίνεται φανερή η αίσθηση για τα πράγματα και τις συντεταγμένες τους στον χωροχρόνο, η συνεχής διολίσθηση του ανθρώπινου βλέμματος. Και ειδικά στην περίσταση ενός επερχόμενου πολέμου, τότε που αποκαλύπτεται η πιο αποτρόπαιη υπαρξιακή έκφανση...

* Ολιγόστιχος, παράφορος εικονοπλάστης κι ανατρεπτικός στη νοητική εκφορά του, εδώ και περίπου τέσσερις δεκαετίες ο Γιάννης Κοντός συνεχίζει την αδιασάλευτη πορεία του στην περιοχή της ποίησης που ορίζεται από τη λεγόμενη «Γενιά του ʽ70». Η νέα συλλογή του «Η στάθμη του σώματος» (Μεταίχμιο, σ. 88, τιμή: 11 ευρώ) διαβάζεται με δεδομένο ότι αποφεύγει τη στοιχειοθετημένη διάταξη εικόνων («Σκιές στο σώμα σου υπάρχουν από παλιά χάδια / Πατήματα ξένων. Δασάκι φιλιών σε περιβάλλει / και μια λιμνούλα είναι ο αφαλός») και προσφεύγει στο «σύντομο μήνυμα» του κάθε στίχου («Σήμερα ο χρόνος απεργεί / Έχω να σε δω πολλές μέρες»), δημιουργώντας ένα μωσαϊκό από δυναμικά σημεία - τα γνώριμα της ποίησής του.

* Μικρό σύμπαν εικόνων, συναισθηματικών αιχμών και λεκτικών σχηματισμών με παρονομαστή το εξομολογούμενο εγώ, αποτελεί η συλλογή ποιημάτων της Λένας Καλλέργη, «Κήποι στην άμμο» (Εκδόσεις Γαβριηλίδης, σ. 48, τιμή: 7,39 ευρώ). Η ποιήτρια, πρωτοεμφανιζόμενη, ώριμη ηλικιακά και κυρίως εκφραστικά, επαναφέρει -με τον δικό της λεπτό τρόπο- το στοιχείο της σύντομης αποκάλυψης ανάμεσα στους στίχους, την προσωπική εμπειρία που δυνητικά μετουσιώνεται σε ποιητικό υλικό, την ελευθεριότητα της έκφρασης (η οποία, συγκεκριμένα, απορρέει από «άγνοια κινδύνου» παρά είναι συνειδητή επιλογή) σε συνδυασμό με τη σιγουριά της λιτότητας και της προσεκτικής χρήσης του θεματικού οπλοστασίου της. Ένα δείγμα: «Αυτό που φανταστήκαμε / αλλάζοντας πόλεις και χώρες / για να σωθούμε / Το κουράγιο της μνήμης / Μεγαλώνοντας / Το μυστικό της νυφικής κρεβατοκάμαρας / Νερό που ήπιαμε κατά λάθος / Κολυμπώντας στο σκοτάδι / Αυτό που κάποτε / Ίσως μοιάζει αρκετό» (από το ποίημα Λίγο).

* Εγκατεσπαρμένα κείμενα σε λογοτεχνικά περιοδικά και επιθεωρήσεις τέχνης, εφημερίδες, αφιερωματικά έντυπα αλλά και ομιλίες σε συνέδρια, συνεντεύξεις, σχόλια επί άλλων κειμένων. Με πολύχρονη παρουσία στα ελληνικά γράμματα, με εστίαση στην κυπριακή εντοπιότητα αλλά και στην ευρύτητα του πνευματικού ελληνισμού. Η δίτομη έκδοση «Ολισθηρός ιστός» (Άγρα, σ.336+352, τιμή: 19.09+19.09 ευρώ) αποτελεί σύνοψη της πολυσχιδούς λογοτεχνικής πορείας που επέλεξε ο Κυριάκος Χαραλαμπίδης, ο οποίος συνεχίζει αδιάλειπτα τη μοναχική πορεία του -ως οφείλει κάθε δημιουργός- στο αμφίβολο κι απαιτητικό «παιχνίδι» της ιδέας και της διατύπωσής της ανάμεσα στις μετρημένες λέξεις κάθε στίχου. Η έκδοση αποτελεί έναν «ενδείκτη», όπως χαρακτηριστικά σημειώνει στο προλογικό σημείωμα, της περιόδου ενασχόλησής του με τον ποιητικό λόγο με την ιδιότητα του μελετητή και εκ του σύνεγγυς παρατηρητή των αισθητικών μετεξελίξεων, των ιδεών σε συνάρτηση με τα ιστορικά δρώμενα, την ανθρώπινη κατάσταση.

* Στην εμβριθή συνέντευξη του Αργύρη Χιόνη στην «Αυγή” της Κυριακής (7/11/2010) διατυπώνεται η άποψη ότι οι ποιητές, και εν γένει οι καλλιτέχνες, οφείλουν να τηρήσουν μια ενεργή στάση απέναντι στην πραγματικότητα του κοινωνικού συνόλου δηλώνοντάς την απτά διά του έργου τους. Σωστά ο Αργύρης Χιόνης αποφαίνεται ότι δεν σιωπούν, όπως τους καταμαρτυρείται, αλλά οφείλουν -όταν το πράττουν ενσυνείδητα- να συμβάλλουν με την «τέχνη τους ως παραμυθία για τον άνθρωπο...» ή, με άλλα λόγια, να προσφέρουν την ηθική τους υπόσταση έναντι της ασυναρτησίας και της θολής πραγματικότητας που βαφτίζεται εσχάτως «κρίση».

*Ο Βασίλης Ρούβαλης είναι ποιητής

ΠΑΡΑΠΟΜΠΗ: http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=584694

sabato 27 novembre 2010

Λιοντάρια στον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό...

Κεραμεικός
Αποκαλύφθηκε ένα πελώριο μαρμάρινο λιοντάρι με χρυσά ψήγματα τριγύρω του... η σημαντική είδηση που δεν θα ακουστεί καν, με θαυμασμό ή απέχθεια >>> από την ανασκαφή στον Κεραμεικό, στο Δημόσιο Σήμα του 4ου αι. π.Χ. >>> γιατί δεν "πουλάει" το προϊόν στο σύστημα των εν ολίγοις περιπαθών πολιτιστικών κύκλων (ζωγράφοι, σκηνοθέτες, ποιητάδες, ηθοποιές, μουσικοσυνθέτες, τραγουδιστάδες, τηλεπερσόνες, σχολιογράφοι κι άλλοι διευθύνοντες-παράγοντες) που διαρκώς οφείλουν ν' ανακυκλώνουν την ύπαρξή τους στο χρηματιστήριο του λεγόμενου σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού >>> Σ' αυτές τις χλομές αποχρώσεις αδιεξόδου και αίσθησης πνιγμού για τον όποιον νοήμονα, τελικά χωρούν φαινόμενα σαν τους μονίμως καλλιτεχνίζοντες μιας "κουλτούρας" τελειωμένης λίγο μετά τη Μεταπολίτευση, σαν τους εκ πεποιθήσεως παρακαλούντες συνδρομή από το κράτος για τα αμφίβολης πιστότητας δημιουργήματά τους, σαν τους εκπαιδευόμενους για τη λήψη βραβείων (εντός και, αλίμονο, εκτός συνόρων) και ρόλων σε ποικίλες επιτροπές και συμβούλια, σαν τους βαλέδες της πολιτικής εξουσίας που εύκολα ξεγυμνώνονται όποτε στηρίζουν (;) τους διάφορους πρωταγωνιστές της δημαρχίας, της νομαρχίας, της περιφέρειας, της πρωθυπουργίας, σαν τους ανύποπτα προβεβλημένους από τα αμόρφωτα ΜΜΕ σε ένδειξη αμοιβαιότητας και αλληλουχίας >>> Ολη αυτή η γραφικότητα δεν χωράει βεβαίως τους νεότερους, τους μη προσαρτώμενους, τους διαφωνούντες ή, έστω, τους αυτενεργούντες - εκτός εάν επανέλθουν από την Εσπερία οπότε θεωρούνται αναγνωρίσιμοι κι αξιοποιήσιμοι... >>> Αυτό το λιοντάρι λοιπόν της πρόσφατης ανασκαφής στην οδό Μυκάλης, σε διαστάσεις 1,5 μέτρου ύψος και 2,00 μέτρων μήκος, ξεπετιέται μέσα από το χώμα με την αβρότητα του αληθινού, του αυθεντικού έργου, του διαχρονικού >>> Και οι απορίες, τα παρεπόμενα ερωτήματα και οι συγκρίσεις προκαλούν όχι την οργή ή τον χλευασμό αλλά τη μελαγχολία...

venerdì 26 novembre 2010

Ηλεκτρικά όνειρα...

Η στιγμή της αναχώρησης με τ' όνειρο σε φάκελο >>> Τα χρόνια που συνεχίζεις να συζητάς στο αυτί, σαν ντροπαλό ψιθύρισμα -όχι "κομπάρσοι της μνήμης" ούτε "λεπτά στρογγυλεμένα συννεφάκια" στην τρυφερή ηλικία και ουρανοί ανέμελης νιότης- και σαν εμπνευσμένη άρνηση και σαν απόπειρα έρωτος πρωτόγνωρου, συσταλμένου ή κατακλυσμιαίου >>> Κι όμως, η μουσική δεν βρίσκεται μακριά, τα δάχτυλα αγγίζουν τους ώμους, τα μπράτσα, τα αφράτα γυναικεία μαλλιά μυρίζουν εξαγνισμένο λάδι, το βλέμμα κατευθύνεται πάνω από την κλειστή πόλη σαν ξεπεσμένα σπουργίτια του Νοεμβρίου >>> Είπες για τα "ηλεκτρικά όνειρα", που ακόμη σε βασανίζουν >>> Αναπολείς τις γιορτές, τα πρόσωπα που δεν συνάντησες τότε παρά μόνον πολύ αργά, όλα όσα δεν έχουν συμβεί ποτέ άλλοτε, τα δέντρα που σχηματίζουν τον φράχτη, τον κόσμο των οποιωνδήποτε άλλων που δεν ξεπερνιέται, τις φλόγες ενός πίνακα που αγνοείς τον τίτλο του, τις δικές σου νύχτες >>> Κι έπειτα, είναι στο βάθος άνθρωποι.., σαν να 'λεγες.

lunedì 22 novembre 2010

Για να μην ξεχνιούνται: Μίλτος Σαχτούρης (11)

βελόνα-καρδιά
πώς να παίξει ένα δίσκο
σπασμένο
σπασμένο
σπασμένο
εδώ και χιλιάδες χρόνια
:::
(Miltos Sacturis)
puntina-cuore
come suonare il disco
spezzaato
spezzato
spezzato
da mile e mile anni
trad.: Silio D'Aprile

domenica 21 novembre 2010

Το (.poema..) προτείνει...

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Το (.poema..) προτείνει...

Οι Εκδόσεις Αλεξάνδρεια σάς προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου της

ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ

Προς ανάμματα

την Πέμπτη 25 Νοεμβρίου 2010, 7.00 μ.μ.

στην αίθουσα πολιτισμού των Εκδόσεων Αλεξάνδρεια

(Σόλωνος 133, 2ος όροφος, Αθήνα)

Θα μιλήσουν:

Κώστας Παπαγεωργίου, ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας

Βασίλης Ρούβαλης, συγγραφέας και δημοσιογράφος

και η ποιήτρια

Ποιήματα θα διαβάσουν οι επώνυμοι ανώνυμοι αναγνώστες

venerdì 19 novembre 2010

Ιντερμέδια...

[...] Δέτε το ρόδο, το ταχύ, πώς δροσερόν αρχίζει
να φαίνεται στ' αγκάθι του και να μοσκομυρίζει,
κι όμορφο δείχνει το κομπί κι αμάλαγο περίσσα
σαν ένα ευγενικότατο μικρό κοράσον ίσα [...]
από τα Ιντερμέδια της Ερωφίλης ("Η ελευθερωμένη Ιερουσαλήμ"), ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΟΡΤΑΤΣΗΣ

martedì 16 novembre 2010

Ποίηση και ποίηση

Ποίηση και ποίηση
Ημερομηνία δημοσίευσης: εφ. "Αυγή", 16/11/2010
Του Βασίλη Ρούβαλη*
* Η επιλογή ποιημάτων εν είδει ανθολόγησης από ποιητές -με όποια εκδοτική αφορμή- αποτελεί μια ενδιαφέρουσα αναγνωστική παρακαταθήκη. Ανέκαθεν οι θεματικές ανθολογήσεις περιέχουν το προσωπικό στοιχείο του υπογράφοντος επιμελητή και θεμελιώνουν μια συγκεκριμένη οπτική: οι αποτιμήσεις του κυριολεκτούν σ' ό,τι αφορά την αισθητική αντίληψη, την εστίαση σε ποιητικές με ενδιάμεσο στοιχείο την αφαίρεση και την επιλεκτικότητα, την πρόσληψη των διαφόρων ρευμάτων μέσα από τη συγκεκριμένη θεματική, την εν τέλει αξιολόγηση των ποιητών και του έργου τους στο συγκεκριμένο παρόν - πάντοτε όμως με υφέρποντα τον υποκειμενισμό που συνήθως δρα καταλυτικά, με θετικό ή αρνητικό πρόσημο στο αποτέλεσμα. Αναλόγως, οι ανθολογήσεις, που με σταθερή γεωμετρική πρόοδο βρίσκουν όλο και περισσότερο χώρο στις εκδοτικές επιλογές τα τελευταία χρόνια, αποτελούν ένα καλό εφαλτήριο για τους αναγνώστες: δίνεται η ευκαιρία γνωριμίας-εμπέδωσης της πρόσληψης της ποίησης επί του παρόντος από τους άμεσα εμπλεκόμενους στο ποιητικό γίγνεσθαι, ενώ «αφουγκράζονται» εν τάχει μια σειρά από ποιητικές φωνές που, γιατί όχι, μπορούν να ανασύρουν βιβλιογραφικά και να επαναθεωρήσουν το έργο τους. Ετούτες οι σκέψεις ανακαλούνται με την πρόσφατη κυκλοφορία της ανθολογίας «Επειδή σ' αγάπησα και σ' αγαπώ ακόμη» με επιμέλεια του ποιητή και μεταφραστή Γιάννη Η. Παππά (εκδόσεις «Μεταίχμιο», σ. 344, τιμή: 15,40 ευρώ). Ο ανθολόγος ερανίζει εν προκειμένω δείγματα από το corpus της ελληνικής γραμματείας. Προσεγγίζει την αρχαία ποίηση (Ανακρέων, Ομηρος κ.ά.) μεταπηδώντας στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή δημιουργία (Διγενής Ακρίτας, Κρητική Αναγέννηση, δημοτικό τραγούδι) για να σταθεί ως επί το πλείστον στην ποίηση του 19ου και του 20ού αιώνα. Κοινό παρονομαστή για τις συγκεκριμένες επιλογές του Γιάννη Η. Παππά έχει αποτελέσει η προαιώνια αγωνία περιγραφής του ερωτικού αισθήματος στις πολλαπλές εκφάνσεις του. Αυταπόδεικτα, οι ποιητές γνωρίζουν τον τρόπο, απτά και συγκεκριμένα κατά περίσταση...
* Οι εκδοτικοί κατάλογοι διαθέτουν την ξεχωριστή γοητεία της περιστασιακής κυκλοφορίας τους, όπου εκτός της ενημερωτικής τους διάστασης μπορούν να συνεισφέρουν στον διαρκή διάλογο του εκδότη με το αναγνωστικό κοινό μέσω των συγγραφικών επιλογών του. Στην περίπτωση της «Στιγμής», με την αειθαλή συνεισφορά του τυπογράφου-εκδότη Αιμίλιου Καλιακάτσου, ο κάθε κατάλογος που εκδίδεται σε άτακτα χρονικά διαστήματα (πάντοτε σε λίγα αντίτυπα και με μικρή διασπορά στα βιβλιοπωλεία) αποτελεί μια ουσιαστική κατάθεση για την πνευματική μας κίνηση. Αποσπάσματα από επερχόμενες εκδόσεις, κείμενα λιγότερο γνωστά ή δυσεύρετα, επιστολές, σχεδιάσματα, εικονογραφήσεις: αυτό το ιδιότυπο μωσαϊκό μοιάζει με σπάνιο πολύτιμο μέταλλο που ξεχωρίζει ανάμεσα στις δεκάδες εμπορικές-μιντιακές προτάσεις στις βιβλιοπωλικές προθήκες. Εξ ου και η αληθινή συλλεκτική αξία του (κυκλοφορεί ο «Κατάλογος αρ. 24», σ. 112, τιμή: 5,29 ευρώ).
* Με αφορμή την έκθεση που έχει οργανωθεί στο Λος Αντζελες για τη ζωή και το έργο του Τσαρλς Μπουκόφσκι («Ποιητής στα άκρα», διάρκεια έως τον Φεβρουάριο του 2011), η τελευταία σύζυγός του, Λίντα Λι Μπουκόφσκι, έκανε μια σειρά από δηλώσεις στα ΜΜΕ. Το ενδιαφέρον κερδίζει κατ' αρχάς η χαμηλότονη και αυτονόητη άποψή της ότι ο ποιητής οφείλει να ζει στο περιθώριο της κοινωνικής ζωής, να είναι συνειδητοποιημένος για τον ρόλο του, να αποφεύγει την υπερβολή που γεννάει η αίσθηση της διαφορετικότητας... Στην έκθεση προβάλλονται οι σπάνιες πρώτες εκδόσεις κειμένων του, δημοσιεύσεις σε βραχύβια περιοδικά, δακτυλογραφημένα ποιήματα σε διάφορες παραλλαγές από τον ίδιο, αλληλογραφία με θαυμαστές του, καθώς και προσωπικά αντικείμενα. Η Λίντα Λι Μπουκόφσκι διατηρεί αποστάσεις, ως όφειλε, από τη δημοσιότητα του ποιητή μετά θάνατον λέγοντας ότι «...είναι σαν να ζω πραγματικά μ' ένα φάντασμα. Το σπίτι είναι απαράλλαχτο. Δεν έχω αλλάξει κάτι, το γραφείο του είναι όπως το άφησε πεθαίνοντας, ενώ τα ρούχα να βρίσκονται παντού». Κι αυτό που υπονοεί είναι η πεποίθηση για την ιδιοτυπία της σχέσης, συνάρτησης και συμβίωσης, με έναν δημιουργό. Πώς διαχειρίζεται κανείς την πνευματική του κατάθεση πέραν της όποιας οικονομικής αποδοτικότητας;...
* Η αποδημία του Έκτορα Κακναβάτου αποτελεί κομβικό σημείο ή και χρονική σύμβαση για την πορεία του ελληνικού υπερρεαλισμού στον 20ό αιώνα. Δοκίμασε τη δική του φυγή προς τον γλωσσοκεντρισμό, έπλασε μια ρητορική ιδιάζουσα στο πλαίσιο των ομοτέχνων κι ομηλίκων του μοντερνιστών, υποστήριξε έως τέλους την ατομική και συλλογική κοινωνική εμπειρία σε συνάρτηση με τη φλογώδη διαχείριση της λέξης ως μορφή και περιεχόμενο. Ο Έκτωρ Κακναβάτος (φιλολογικό ψευδώνυμο του Γιώργου Κοντογιώργη) «έφυγε» σε ηλικία 90 ετών. Δεν τιμήθηκε ιδιαιτέρως, εάν υποτεθεί ότι ετούτο οφείλεται σε ζώντες δημιουργούς αυτής της κοινωνίας. Αλλ' ούτε υπήρξε κάποια ξεχωριστή παρουσία του πνευματικού και πολιτικού κόσμου στην εξόδιο τελετή της περασμένης Πέμπτης. Η κηδεία του πραγματοποιήθηκε με ελάχιστους παρόντες, όπως ίσως ο ίδιος θα επιθυμούσε και σίγουρα επέλεγε εν ζωή. Το σχόλιο ωστόσο για τους απόντες -άλλοτε κι αλλού παρόντες σύσσωμοι- παραμένει δηκτικό...
* Ο Βασίλης Ρούβαλης είναι ποιητής

Χωρίς λόγια (τα βότσαλα)

I parenti miei a Coron, disseminati al tempo...
Απόψε άκουσα πως τα βότσαλα έχουν φωνή και μάτια >>> Πως η πτώση των Λεοντιδών στον ουράνιο θόλο είναι τύχη μυστική, και μουσική στα αυτιά το φωτεινό δάκρυ τους μέσα στη θάλασσα >>> Πως τα γαρύφαλλα φυτρώνουν στα στόματα των λιονταριών του παλιού κρεβατιού μου >>> Πως κάθε φορά που σε θυμάμαι σε ξεχνώ για την επόμενη φορά: αλλιώς θα πεθάνω >>> Πως μιλώντας με τη σιωπή συμφωνεί το σύμπαν υπέρ ημών, όχι των εφήμερων >>> Πως τα βήματα των πραγμάτων σκοντάφτουν στα μικρά ψέματα αυτής της στιγμής

venerdì 12 novembre 2010

Senza parole (veglia d'orazione)

Candia, palazzo ducale
Ascolta, le ombre si avvicinano >>> il profeta grida >>> nella profonda parte d'anima, nel desiderio semplice d'essere >>> Persino... persino le parole segrete sono diventate sospiro >>> E quando ti ricordo, rinnego la voce divina, ogni silenzio umano >>> Che leggerezza >>> Senza avere la forza da capovolgere la storia >>> Attaccato sul vuoto >>> I gemelli, passo incauto, il duello, cifra o' lividura, raccolta di suoni degli angeli >>> I miei spazi, allora

mercoledì 10 novembre 2010

Εκτωρ Κακναβάτος (1920-2010)

Η Ποίηση, αν μη τι άλλο, θέλει να ωθήσει τη γλώσσα να βγει από τ' αδιέξοδά της.

Χωρίς λόγια (το θαύμα)

Zitta... (foto di Gia Mi)
Εσύ, Θεέ, πες μου: δικαιούμαι το θαύμα; >>> Με φωνή και κοκκινισμένο το βλέμμα >>> Τα φώτα στις κουίντες >>> Η μουσική με πιάνο μεσοπολεμικό >>> Οι βιολέτες στο θαλασσί δωμάτιο >>> Ο πεθαμένος ποιητής >>> Πες μου, το θαύμα, εγώ; >>> Η οργή και το θράσος >>> Γιατί γνωρίζει. Το θαύμα δεν θα γίνει ή δεν υπάρχει >>> Το ανθρώπινο ον μπορεί να θεοποιηθεί όταν φθάσει στην ανώτερη βαθμίδα στοχασμού >>> (Καντιανή θεώρηση) >>> Η κραυγή αποδεικνύει το αυτό: ο Θεός υπερισχύει >>> Η υποχώρηση ματώνει >>> Τικ τακ, τικ... >>> Ο χρόνος, ο μετρονόμος της σιωπής >>> Ποιος φόβος απέναντι στη σκέψη; >>> Ποιος ήχος απέναντι στα χρώματα;

martedì 9 novembre 2010

"No, I am not scared"

ομάδα MAG, No, I am not scared BIOS Basement από Δευτέρα 1 Νοεμβρίου και κάθε Δευτέρα & Τρίτη για 20 παραστάσεις
Ένα σκοτεινό υπόγειο. Ένας άντρας πεσμένος στο πάτωμα. Αίμα. Μια γυναίκα κλαίει. Ένας σκηνοθετημένος θάνατος.
Το No, I'm not scared είναι μια παράξενη και σκοτεινή ιστορία, που ένας άντρας και μια γυναίκα παρουσιάζουν μπροστά στα μάτια των θεατών. Μια ιστορία θανάτου, που καλεί τον θεατή να γίνει μέρος της, και να την βιώσει προσωπικά.
Η 4η περφόρμανς της ομάδας MAG, εξερευνεί τα όρια ανάμεσα στο όνειρο και στην πραγματικότητα, ανάμεσα στην μαγεία και στον ρεαλισμό. Ποια είναι η αληθινή μας ζωή; Αυτή που ζούμε καθημερινά ή μήπως εκείνη που κρύβεται στα όνειρά μας; Και ποιες βαθύτερες επιθυμίες και φόβοι, γεμίζουν κάθε βράδυ τον ύπνο μας;
Ομάδα MAG
Η ομάδα MAG έχει παρουσιάσει στο Bios τις περφόρμανς Less, Desire και Kόπωση. Τόσο ο τρόπος δουλειάς, όσο και η προσέγγιση που επιχειρείται στηρίζεται στην ομαδική δημιουργία. Η σύνθεση κάθε παράστασης δεν περιλαμβάνει αναγκαστικά μια συγκεκριμένη ιστορία και ερμηνείες ρόλων, αλλά προσπαθεί να αποδομήσει τη συνήθη σχέση θεατή-θεάματος με στόχο να κάνει το θεατή παρόντα στο “εδώ και τώρα” της θεατρικής πράξης. Ιδέα, δημιουργία, ερμηνεία: Κώστας Κουτσολέλος, Έλενα Πολυγένη Σύμβουλος δραματουργίας: Γεωργία Μαυραγάνη παραγωγή: BIOS
***
Διάρκεια παραστάσεων: 1 Νοεμβρίου - 4 Ιανουαρίου
Παραστάσεις: Δευτέρα - Τρίτη
Ωρα έναρξης: 21.15
Διάρκεια: 60’
Είσοδος: 15 €, 10€ (φοιτητικό)

giovedì 4 novembre 2010

Alda Merini - aforismi...

Alda Merini / Άλντα Μερίνι (1931-2009)
Chi regala le ore agli altri / vive in eterno
Οποιος χαρίζει χρόνο στους άλλους / ζει αιώνια
Chi ha due occhi angelici / spesso conduce al male
Οποιος έχει δυο μάτια αγγελικά / συχνά σε σέρνει στο κακό
Il sesso e' sempre stato / il grande puntiglio di Dio
Το σεξ ήταν πάντοτε / το μεγάλο πείσμα του Θεού
La poesia / e' la peggiore disgrazia / che puo capitare / ad un uomo
Η ποίηση / είναι η χειρότερη συμφορά / που μπορεί να συμβεί / σε κάποιον
Quando mi presento nuda / e' come se fossi morta
Οταν εμφανίζομαι ολόγυμνη / είναι σα να 'χω πεθάνει
I veri innamorati / sono quelli che fuggono
Οι αληθινά ερωτευμένοι / είναι εκείνοι που το σκάνε τρέχοντας
:::
trad.: Silio D'Aprile / μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης

martedì 2 novembre 2010

Χωρίς λόγια (ελαία)

Coron/Κορώνη - Oliva coronese/Ελαία κορωναίικης ποικιλίας
Στέκονται ακίνητες, σχεδόν μαρμάρινες στο μεσημεριανό φως >>> Το θρόισμα του μαΐστρου μαρτυράει την άπνοη χορευτική φιγούρα τους, προσεκτικά ειδωμένη από βλέμμα ικανό >>> Σιωπούν μαζί με τα μνημεία, γνωρίζουν το πιο μακρινό σημάδι της πίστης, αναδεύονται με μνήμες, παλιές αμαρτίες, ματωμένες πέτρες και τα λίγα νεανικά χελιδόνια >>> Σε κάθε άγγιγμα αναστενάζουν >>> Το χώμα τριγύρω αλλάζει χρώμα από τις σταγόνες βροχής >>> Ο ήλιος προσδίδει σ' αυτές τις παλιές νύφες τον ερωτισμό, τη ζωογόνο ουσία στις εκκρίσεις τους >>> Εκλεπτυσμένες και κάποτε στοιχειωδώς όμορφες, αδυσώπητες στο σχήμα, τρομώδεις κι άλλο τόσο οικείες στον ελαφρύ ύπνο >>> Το μόνο που δεν γνωρίζουν να πουν με βεβαιότητα είναι η δική μου και η δική σου πατημασιά στο δικό τους χώμα: ποιος θ' αντέξει περισσότερο τ' αντίκρισμα αυτού του ορίζοντα, τη λύτρωση ανεπανόρθωτα...

lunedì 1 novembre 2010

Ο Τσαρλς Σίμιτς στην Αθήνα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Το (.poema..) προτείνει...
O πολυβραβευμένος ποιητής
CHARLES SIMIC
&
Ο ΝΤΙΝΟΣ ΣΙΩΤΗΣ
συνομιλούν ΣΤΟ MEGARON PLUS
ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ
ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Νοεμβρίου 2010, ΩΡΑ 6:30 μ.μ.
Αποσπάσματα από το έργο του Σερβοαμερικανού ποιητή διαβάζει ο Κωνσταντίνος Τζούμας
ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΜΕ ΔΕΛΤΙΑ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ

martedì 26 ottobre 2010

Εκπτώσεις στην Ιστορία (ΚΚΕ, εθνικιστές, Δίκη των Εξ)

Λοξές ματιές στην Ιστορία ή κατά περίσταση "ανάγνωσή" της; >>> H παρτίδα εξακολουθεί να παίζεται αδιαλείπτως και λανθάνουσα. Ιδού μερικά παραδείγματα: >>> Βγήκε το ΚΚΕ της Παπαρήγα και της Κανέλλη να αλιεύσει ψήφους ισοπεδώνοντας κάθε λογική ιστορικής προσέγγισης με την οξεία διαμαρτυρία προς την ΕΡΤ για την προβολή ενός ντοκιμαντέρ σχετικού με τους συσχετισμούς του Ιωσήφ Στάλιν και των εθνικοσοσιαλιστών του Αδόλφου Χίτλερ!... >>> Το γέλιο θα 'πρεπε να 'ναι σπαραξικάρδιο, τρανταχτό, για μια κοινωνία που όφειλε να γνωρίζει τον "μουδιασμένο" ρόλο του ΚΚΕ έναντι των σοβιετογερμανικών συμφωνιών λίγο πριν από την άγαρμπη είσοδο αμφοτέρων στην Πολωνία το 1939 >>> Οπως επίσης, αυτό το ΚΚΕ διαμαρτύρεται για την προβολή ενός ντοκιμαντέρ ενόσω διατηρεί τα αρχεία του ελεγχόμενα ασφαλισμένα και, το κυριότερο, γνωρίζει την απόσταση που χωρίζει αξιακά τις άμεσες με τις έμμεσες πηγές για την ιστορική επιστημονική έρευνα >>> Από την άλλη, η ειδική γραμματέας του υπουργείου Παιδείας κα Θάλεια Δραγώνα λέει ότι παραιτήθηκε γιατί πιέστηκε από "παρακρατικούς", ήτοι ακροδεξιούς κύκλους... >>> Η οποία κυρία πρότεινε -έστω και ως προσχέδιο- τη σταδιακή απομάκρυνση της Ιστορίας από τον κύριο κορμό του σχολικού προγράμματος >>> ...ωσάν περισσεύει η ιστορική συνείδηση στις μεταπολεμικές γενιές! >>> Ενώ, ταυτόχρονα, ο ψόγος ταιριάζει στους λεγόμενους "εθνικιστές" (με ή χωρίς περιβλήματα), οι οποίοι απλούστατα δεν γνωρίζουν την ιστορική πορεία του έθνους, δεν επιδιώκουν τη με επιστημονικά κριτήρια προσέγγιση της ιστορικής αλήθειας και της οπτικής που συνεπάγεται >>> Οπότε οι καρατζαφέρειες δηλώσεις στη Βουλή τις προάλλες πρέπει να θεωρηθούν προσβλητικές για τη νοημοσύνη των σκεπτόμενων αυτής της κοινωνίας... >>> (Αλήθεια, στα σχολικά εγχειρίδια της Ιστορίας υπάρχει πουθενά το όνομα του Αρη Βελουχιώτη και του ΕΛΑΣ, οι ελληνικές επαναστάσεις προ του 1821, οι δύο Εμφύλιοι στη Ρούμελη και τον Μοριά όταν οι Αγγλογάλλοι ετοίμαζαν το σημερινό προτεκτοράτο με Βαυαρό -νοητικά βλαμμένο- βασιλιά, οι δικτατορίες στη διάρκεια του 20ού αιώνα, το ξεπούλημα της Βόρειας Ηπείρου, της Κύπρου και της Ανατολικής Ρωμυλίας;...) >>> Κι ακόμη, ο εγγονός του σκιώδους πρωθυπουργού Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη κατάφερε να πείσει τον Αρειο Πάγο για την αθωότητα του παππού του και των άλλων κατηγορουμένων στην περίφημη "Δίκη των εξ" >>> Χωρίς να προσβάλλεται η λειτουργία του ανώτατου δικαστηρίου, προκαλεί απορία η ανατροπή και η αλλοίωση της ιστορικής στιγμής ύστερα από 88 χρόνια: η θανατική ποινή και εκτέλεση των έξι προσώπων που ταυτίζονται με τον επίλογο της Μικρασιατικής Καταστροφής ήταν αναγκαία στα συμφραζόμενα της στιγμής, και επομένως δεδομένη >>> Κι ετούτο το οξύμωρο λοιπόν καταλήγει σε έναν ακόμη αστεϊσμό που επισείει μελλοντικά ολισθήματα... >>> Συμπλήρωση: Εχει σημασία ότι σε μια περσινή πορεία στο Κέντρο της Αθηνάς ο νεαρός ΜΑΤατζής έριξε άφθονο το δακρυγόνο "σ' αυτόν τον κωλόγερο", που τύχαινε να 'ναι ο Μανόλης Γλέζος... Κι ακόμη, η ρήση του Λάκη Σάντα στο πρόσφατο βιβλίο του για το κατέβασμα της ναζιστικής σημαίας στην Ακρόπολη ("Μια νύχτα στην Ακρόπολη", Βιβλιόραμα, 2010) ακραγγίζει την αλήθεια: "Εμείς δεν νιώσαμε ήρωες κάνοντας αυτή τη συμβολική πράξη. Συνεχίσαμε να παλεύουμε οργανωμένοι στην Αντίσταση και κατόπιν στα άλλα δεινά...".

lunedì 25 ottobre 2010

Χωρίς λόγια (Τα χρώματα, ο μικρόκοσμος)

foto di Silio D'Aprile
Τα χρώματα δεν θα είναι αρκετά. Η μικτή τεχνική του προϋποθέτει σίδηρο, χαρτί, πλαστικό, εναλλασσόμενο ηλεκτρικό ρεύμα για την κίνηση στο φόντο. Ο πίνακας πρέπει να γεμίσει με αντιθέσεις, νοήματα, προσδοκίες, αποκηρύξεις, καταφάσεις. Δεν είναι εύκολο. Ο πρώιμος Πικάσο διδάσκει.
Το λευκό αφήνει την αίσθηση του κενού. Το σκοτεινό μπλε τρομάζει. Απαιτείται διάλογος με το παρελθόν. Συνηθισμένη ή όχι η άποψη; Κανείς δεν θα απαντήσει γιατί κανείς δεν γνωρίζει τον τρόπο να διατυπώσει σωστά την ερώτηση.
Ετσι και αυτός ο δρόμος στο κέντρο της πόλης. Οδηγεί στην πλατεία. Υπήρξε σύνορο για εποχές, ταυτότητες, δοξασίες, ονόματα, σύμβολα. Καθημερινά αλλάζει: μοντέρνα αισθητική κτηρίων με τριμμένα τζιν παντελόνια, γλώσσες από κάθε γωνιά του κόσμου, αφηρημένα βλέμματα ή λαμπερές βιτρίνες για τους αφελείς τουρίστες. «Σ’ αυτά τα σκαλοπάτια περπατούσαν σπουδαίοι στρατηγοί, κύριέ μου», του λέει η τρεμάμενη φωνή. Αψύ το πρόσωπο, με έκφραση παραίτησης από αυτό το παρόν. Τον τρομάζει. Δεν το δείχνει η ανεπαίσθητη σύσπαση των βλεφάρων του, όμως τον τρομάζει. Ο γέροντας αυτός είναι ρακένδυτος. Τα άγρια γένεια του μαρτυρούν τη βρομιά που κρύβουν τα μανίκια του πουκάμισου και οι γκρίζες κάλτσες στα παπούτσια του.
Περπατάει μόνος του τώρα. Βρίσκεται στην παλιά αγορά. Οι πάροδοι δεν οδηγούν πουθενά. Η μούχλα ανακατεύεται με τη μυρωδιά καμένου πλαστικού. Βιοτεχνίες, υπόγειες αποθήκες, πρόχειρες κατασκευές του Μεσοπολέμου, στοιβάζονται η μια πάνω στην άλλη. Η φασαρία έρχεται από τα ανοιγμένα παράθυρα. Το τρίξιμο του τόρνου και ο συνεχόμενος γδούπος από την πρέσα αναμειγνύονται με τις συνομιλίες των εργατών. Η μουσική από τα ραδιόφωνα ακούγεται στη διαπασών. Τα ημιφορτηγά κορνάρουν. (Το σκηνικό προσεγγίζει το τέλειο. Σαν φωτορεαλιστικός πίνακας).
Η βρόμικη πλατεία μοιάζει με γκέτο. Η ζωή είναι μάλλον στρογγυλή. Κανένας δεν ερμήνευσε μ’ επάρκεια τον Βαν Γκογκ. Γύρω γύρω από την πλατεία υπάρχουν τα πάντα: φθηνό χασίς, δύο πουτάνες που εκδίδονται εναλλάξ, γρήγορο αλλ’ άνοστο φαγητό, μια μπίρα στα όρθια, ένα φευγαλέο χαμόγελο από άγνωστα ντροπαλά χείλη. Ο κύκλος της παλιάς αγοράς μοιάζει ερμητικά κλειστός. Είναι ένα ψυχολογικό τείχος που ορθώνεται για να προστατεύει ή ν’ αποκλείει όλους όσοι κινούνται πίσω από αυτό. Η βρόμικη πλατεία, οι βιοτεχνίες και ο θόρυβός τους, οι μικρές κορυφώσεις ασχήμιας σε κάθε βήμα είναι το απόλυτο τεκμήριο ματαίωσης του ονείρου. Σ’ αυτά τα στενά και τις μαυρισμένες γωνίες στεκόνται οι κάθε λογής τυχοδιώκτες, οι φαντασιόπληκτοι, οι λιγότερο αφελείς που κάποτε αναρριχώνται σε κάποιο αξίωμα και έτσι ξεφεύγουν.
Συγκρατεί τις εικόνες αυτού του μικρόκοσμου˙ κάθε σκιά και σχήμα, κάθε κίνηση και στατικό σημείο. Είναι η άλλη εκδοχή της ζωής. Η κατωφέρειά της.
[Συνεχίζεται - εν συνθέσει]

giovedì 21 ottobre 2010

Νέο τεύχος (.poema..)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Νέο τεύχος του περιοδικού (Σεπτέμβριος-Δεκέμβριος 2010)
Στο δωδέκατο τεύχος του (.poema..) η ύλη περιλαμβάνει κείμενα στις ενότητες «ποίηση», «δοκίμιο», «αφιέρωμα», «εικαστικά» «αναγνώστες» αλλά και στις νεότερες ενότητες «λέσχη ανάγνωσης», «περιηγήσεις» και «επιφυλλίδες». Συγκεκριμένα, στις ηλεκτρονικές σελίδες του περιοδικού περιλαμβάνονται τα εξής θέματα:
* ένα αφιέρωμα με τίτλο «Το ταξίδι των στίχων», στο οποίο ανθολογούνται 55 Ελληνες ποιητές που εστιάζουν στην έννοια του ταξιδιού, της νοερής ή ρεαλιστικής διαδρομής, στο βλέμμα προς το τοπίο, στην έμπνευση, στις συντεταγμένες του ορίζοντα.

* ποιήματα από δύο δραστήριους κι εκλεκτούς εκπροσώπους της λεγόμενης «γενιάς του ιδιωτικού οράματος», του Γιώργου Μπλάνα (ένα απόσπασμα από την ποιητική του σύνθεση «Στασιωτικόν») και του Στρατή Πασχάλη (νέα ποιήματα, για πρώτη φορά στις σελίδες του περιοδικού).

* ο Βασίλης Μανουσάκης, μεταφραστής και μελετητής του έργου τόσο της Sylvia Plath όσο και του Ted Hughes, παρουσιάζει ποιήματά τους (στη δεύτερη περίπτωση, αποσπάσματα από την ποιητική συλλογή «Ουρλιαχτά και ψίθυροι» κι εκτενή προλογικό σημείωμα, που αναμένεται να κυκλοφορήσει από την εκδοτική ετικέττα του περιοδικού). Επίσης, δημοσιεύει αποσπάσματα από εν εξελίξει ποιητική του σύνθεση.

* η ισπανίστρια Βιργινία Χορμοβίτη ολοκληρώνει τη μετάφραση στο θεατρικό ποίημα του Francisco Fortuny, την έντονη σύνθεση με τίτλο «Το Ευαγγέλιο του Εωσφόρου». (Το πρώτο μέρος δημοσιεύτηκε στο τ. 9). Παράλληλα, παρουσιάζει στο ελληνικό κοινό, για πρώτη φορά, τον Ισπανό ποιητή Jesús Aguado.

* ο Τόλης Νικηφόρου, η Ελσα Κορνέτη, η Δάφνη Νικήτα, η Ναταλία Κατσού, ο Σταμάτης Πολενάκης, ο Βασίλης Ρούβαλης, ο Ανέστης Μελιδώνης, αλλά κι ο δημοσιογράφος Κώστας Μαρδάς προδημοσιεύουν αποσπάσματα από προσεχείς ποιητικές συλλογές τους.

* ο ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας Γιώργος Βαρθαλίτης γράφει για τον Κ. Π. Καβάφη μια σειρά συλλογισμών με τίτλο «Ο ποιητής και η ανακάλυψη της Αλεξάνδρειας».

* Με νέα ποιήματα δηλώνουν το παρών αξιοπρόσεκτοι πρωτοεμφανιζόμενοι (στη στήλη «Νέες φωνές») η Ευγενία Καραμήτρου, ο Θοδωρής Παπαϊωάννου, η Τάνια Σκραπαλιώρη και η Χάρις Κοντού).

* με πρώτη δημοσίευση ποιημάτων τους, στο παρόν τεύχος, οι Εύη Μαυρομμάτη, Μαρίνα Αγαθαγγελίδου και Χρίστος Κρεμνιώτης.

* στη στήλη «Εικαστικά», η Δάφνη Νικήτα συνομιλεί με τη μουσειοπαιδαγωγό και Ιστορικό Τέχνης Μαρία Α. Αγγελή για την αξία και την προβολή-προώθηση των βιβλίων τέχνης.

* στη στήλη «Επί δύο: Στίχοι από Αμερική», που έχει εγκαινιάσει από το προηγούμενο τεύχος ο νέος συνεργάτης-μέλος της συντακτικής ομάδας του περιοδικού Edward Smallfield, παρουσιάζονται οι ποιήτριες Maxine Chernoff και Elisabeth Robinson.

*στην επιφυλλίδα της -σταθερά από το 5ο τεύχος του περιοδικού- η Χρύσα Σπυροπούλου καταθέτει μια επισκόπηση στην ποιητική του Κώστα Στεργιόπουλου.

* ένα ξεχωριστό κείμενο του Walter Pater, με τίτλο «Δύο παλιές γαλλικές ιστορίες», μεταφράζει η Σάντυ Παπαϊωάννου, ενώ ο Γιώργος Μπλάνας μεταφράζει το κείμενο του Richard Aldington για τους εικονιστές ποιητές.

* η Σταυρούλα Τσούπρου γράφει για «Τα εγκιβωτισμένα ποιήματα των πεζογράφων» συμβάλλοντας στον διάλογο για τα σημεία επαφής μεταξύ στίχου και πεζού λόγου.

* η νέα στήλη «Athens INC» περιλαμβάνει σύντομες ερωταποκρίσεις από ποιητές που επισκέπτονται την Αθήνα.

* κριτικές: ο Βασίλης Ρούβαλης γράφει για τον Σταμάτη Πολενάκη, η Κατερίνα Ηλιοπούλου για τη Φοίβη Γιαννίση.

* η στήλη «Επιφυλλίδες» επανέρχεται στην ύλη του περιοδικού με επιμέλεια του Γιώργου Μπλάνα. Στο παρόν τεύχος γράφει για την Ελσα Κορνέτη και τον Δημήτρη Αθηνάκη.

* ο πεζογράφος-κριτικός λογοτεχνίας Κώστας Βούλγαρης συνεχίζει να εμπλουτίζει με σχόλια τη στήλη του «Σχόλιο επικαιρότητας».

* η Ομάδα Από Ποίηση αυτοσυστήνεται με κείμενα και ποιήματα των μελών της.

* μια εξομολογητική συνέντευξη της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ στον Βασίλη Μανουσάκη με αφορμή το νέο του βιβλίο «Γυναικών» (εκδόσεις Μελάνι).

* την ενότητα «Ιστολόγια/blogs», που υπογράφει ο Δημήτρης Αθηνάκης, συνεχίζοντας τον εμπλουτισμό της με ποιήματα αναρτημένα σε ιστολόγια από διάφορους, νέους και φιλόδοξους χρήστες του μέσου.

* στη στήλη «Περιηγήσεις» γράφουν οι Ελσα Κορνέτη (Ρώμη), Φώτης Θαλασσινός (Κως), Δημοσθένης Αγραφιώτης (Ιαπωνία).

* χρήσιμα συμπεράσματα για τη σύγχρονη ελληνική ποίηση αξιοποιεί και επισημαίνει ο Σωκράτης Καμπουρόπουλος, στην ενότητα «Στατιστικά», από την ηλεκτρονική βάση βιβλιογραφικών δεδομένων της Βιβλιονέτ (υπηρεσία του ΕΚΕΒΙ).

* τον κατάλογο των εκδοθέντων ποιητικών συλλογών (1η Μαΐου 2010 έως 30 Αυγούστου 2010), οι οποίες παρατίθεται στο σύνολό τους, σύμφωνα με τα στοιχεία που επεξεργάζεται και παραθέτει στις σελίδες του (.poema..) η ηλεκτρονική βάση δεδομένων Βιβλιονέτ (http://www.biblionet.gr/).

Επικαιρότητα

*Το (.poema..) καθιέρωσε τη λειτουργία Λέσχης Ανάγνωσης Ποίησης στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του με γνώμονα την ανάδειξη του είδους, τη διερεύνηση περαιτέρω πτυχών για τη μελέτη και αναγνωστική του απόλαυση. Οι συναντήσεις της λέσχης, με σημείο αναφοράς τους φιλόξενους χώρους του βιβλιοπωλείου «Λεμόνι» στο Θησείο (Ηρακλειδών 22, www.lemoni.gr), θα συνεχιστούν με τον νέο κύκλο που θα ξεκινήσει στα μέσα Δεκεμβρίου. Συμμετέχουν αναγνώστες, ποιητές, μεταφραστές, δημιουργώντας έναν «σκληρό πυρήνα» μελών. Τους συνδράμουν επισκέπτες-φίλοι του περιοδικού δημιουργώντας την ατμόσφαιρα μιας ποιητικής συνάντησης ανά 15νθήμερο. Χορηγοί: Λευκά και κόκκινα κρασιά από την ετικέτα «Μικρός Βοριάς» (Οινοφόρος - Αγγελος Ρούβαλης, Σελινούς 251 00 Αίγιο, http://www.oenoforos.gr/) + Αρωματικές ποικιλίες από τον «Δρόμο του Τσαγιού» (http://www.tearoute.gr/)

* Το (.poema..) συνδιοργάνωσε με τις εκδόσεις "Μεταίχμιο" την εκδήλωση "Μετάφραση, μια τέχνη ακριβή", στις 29 Σεπτεμβρίου, στον Πολυχώρο Μεταίχμιο (Ιπποκράτους 119, Αθήνα), με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης.

Ενότητα «αναγνώστες»

Το (.poema..) συνεχίζει να τροφοδοτεί τη σελίδα των αναγνωστών, προσφέροντας τη δυνατότητα στους μύστες και τους μυημένους στον ποιητικό λόγο να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους από τις ηλεκτρονικές σελίδες του περιοδικού. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αποστέλλουν στο εξής τα ποιήματά τους για δημοσίευση στη στήλη αποδεχόμενοι, ωστόσο, την αξιολογική παρέμβαση της συντακτικής ομάδας του (.poema..). Η αποστολή των ποιημάτων (να μην ξεπερνούν τις δύο σελίδες μεγέθους Α4 και με ελεύθερη επιλογή γλώσσας) θα γίνεται αποκλειστικά μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (editor@e-poema.eu) με παράλληλη γνωστοποίηση προσωπικών στοιχείων (ονοματεπώνυμο, ηλ.διεύθυνση αποστολέα, τηλέφωνο).

Η συντακτική ομάδα του (.poema..)

martedì 19 ottobre 2010

Χωρίς λόγια (Πρόσωπα κι αντικείμενα)

Mar Ionio, "il nostro" (foto di Silio D'Aprile)
Η αρχή και το τέλος της ημέρας που προχωράει. Η πραγματικότητα είναι πιο ωφέλιμη από τη σκέψη. Το άχθος της αλήθειας που περιέχει, βοηθάει στην απομάκρυνση από τη μοναξιά. Η επιθυμία για το παρόν είναι ορμή της ζωής˙ η κατάφαση και η προσδοκία της. Τότε ο χρόνος γίνεται καταλύτης. Η φωνή της ακούγεται παρορμητική. Του υπενθυμίζει τη σημασία της απλότητας, του καθημερινού, του απαρέγκλιτα χρήσιμου βιώματος των σχέσεων. Θηλυκή οντότητα. Η ανδρική επιθυμία, το σώμα, η ηδονή.

Πρόσωπα και αντικείμενα. Δεν υπάρχουν πια ή παραμένουν στον νου και τη θέληση. Φαντασία λέγεται, ίσως μάλλον πιθανότητα. Κάθε τι που πεθαίνει όταν απελευθερώνει ενέργεια, αμέσως μετά αναγεννιέται και κατόπιν πεθαίνει, και αμέσως μετά η απελευθερωμένη ενέργεια παράγει νέα ενέργεια. Ατέρμονα, σαν κύκλος που δεν κλείνει ποτέ.

Ο χώρος του καφέ γεμίζει συνεχώς από ομιλίες, καπνό, βλέμματα. Οι διασκευές σε νότες του Ερίκ Σατί υπερθεματίζουν στα ηχεία επιβάλλοντας τον εύθραυστο ρομαντισμό τους στον χώρο. Καλύπτουν την αμηχανία από τους θορύβους˙ ομορφαίνουν τις εικόνες των προσώπων και των αντικειμένων.

Αναρωτιέται. Ποιος στεκόταν σ’ αυτήν ακριβώς τη θέση πριν από έναν αιώνα; Τι συλλογιζόταν; Διέθετε τόση φαντασία ώστε να υποψιάζεται ότι τώρα, αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή, συμβαίνει το ίδιο παιχνίδισμα μεταξύ αισθητών και νοητών όντων; Ο Μαξ Ερνστ θα ζωγράφιζε κάτι διαφορετικό. Ευτυχώς. Ασπρόμαυρο, σκιώδες, κινητικό.

Παρατηρεί προσεκτικά τις μεταλλικές και γυάλινες επιφάνειες. Δεν έχουν αλλάξει. Γυαλίζουν. Το ξύλο τρίζει, διαστέλλεται και συστέλλεται. Είναι αγέραστο. Ζει. Όπως και οι υφασμάτινες κουρτίνες. Κομψές, διακριτικές. Κρατούν μακριά την αντηλιά και τις αδιάκριτες ματιές από τον δρόμο.

–Για σκέψου το, λίγο καλύτερα. Ο συνδυασμός ενός σταθερού κι ενός μη σταθερού σημείου στον χρόνο... Κάποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι πρόκειται γι’ αυτό ακριβώς που οι φιλόσοφοι προσδιορίζουν ως αιωνιότητα.

Το ερωτικό μειδίαμα μιας μεσόκοπης, ακόμη ελκυστικής γυναίκας είναι αιώνιο. Εμπεριέχει την εμπειρία και τη θέληση. Κάθησε πριν από λίγο στο απέναντι τραπέζι. Αντιπαρέρχεται τις νεαρές ανταγωνίστριές της. Τον φλερτάρει διακριτικά. Επιδιώκει την πρόκληση με τη λεπτότητα των κινήσεών της. Ανάβει το σπίρτο κοιτάζοντάς τον σταθερά. Φυσάει τον καπνό. Περιμένει κάποια ανταπόκριση ή όχι; Φεύγει σε λίγο. Πληρώνει τον λογαριασμό. Αφήνει μια μικρή κάρτα στην άκρη του τραπεζιού. Όνομα, ιδιότητα, διεύθυνση, τηλέφωνο.

Το κλάμα ενός μωρού είναι αιώνιο. Απαιτεί την προσήλωση, την ταύτιση με τον γονεϊκό ρόλο. Επισημοποιεί την υπευθυνότητα και τη συνειδητοποίηση του παρόντος˙ επομένως, την ολοκλήρωση. Το μωρό θα κλαίει εκβιάζοντας τη στοργή, την προστασία, τη φυσική του επιβίωση.

Η οργή και η απόγνωση είναι αιώνιες. Όταν κάποιος επιτίθεται στο ανυπόφορο γεγονός είναι οργισμένος. Δεν αλλάζει τη ροή των στιγμών. Ματαιοπονεί. Ηττάται από την ελπίδα ότι η δύναμη της οργής του μπορεί ν’ αντιστρέψει αυτή τη ροή. Όταν η απόγνωση οδηγεί στη λύση -διδάσκουν οι αρχαίοι τραγωδοί- το κέρδος είναι ανυπολόγιστο. Μιλούν ύστερα από μερικά λεπτά σιωπής.

–Τίποτε απ’ όλα αυτά δεν έχει σημασία χωρίς τη διάρκεια. Κανένας δεν διαθέτει την επάρκεια που θα τον κάνει ικανό να απαξιώνει το μέτρημα του χρόνου.

-Το παρελθόν και το παρόν ταυτίζονται για να εξηγήσουν τη διάρκεια. Βλέπεις τον εαυτό σου. Εξακολουθείς να υπάρχεις, είσαι εδώ απέναντί μου. Μεταφέρεις το παρελθόν σου, έστω κι αν δεν ορίζεις όλη την έκτασή του, για να δημιουργείς το παρόν σου.

domenica 17 ottobre 2010

Βερίνο / Verino

Verino, Peloponneso: l'altra patria dimentica... (foto di Silio D'Aprile)

giovedì 14 ottobre 2010

Χωρίς λόγια (Ο χρόνος, ο Θεός)

Porta vecchia a Nafplio/Napoli di Romania (foto di Silio D'Aprile)
Όλα διατηρούνται στον χρόνο. Κανένας συμβιβασμός για την ύλη και το πνεύμα απέναντι στη θεϊκη δύναμη. Κάθε κίνηση του λεπτοδείκτη δηλώνει το παρελθόν. Δεν λυτρώνεται, δεν εξηγείται αλλιώς. Ούτε κανείς κρίνει το διάνυσμα του χρόνου.
Της τείνει το χέρι για να τη χαιρετήσει. Τα ζυγωματικά της συσπώνται συγκρατημένα. Κινεί τα βλέφαρα για να δικαιολογήσει την αργοπορία. Δεν χρειάζεται να εξηγήσει τίποτε. Οπως στα χρόνια της φοιτητικής αφέλειας. Εχουν υπάρξει εραστές. Περιστασιακά αφήνουν την απόσταση να δικαιολογεί την έλλειψη διάθεσης για οποιαδήποτε επαφή, ως μήνυμα επικοινωνίας ή δήλωση παρουσίας. Είναι καθισμένη στην καρέκλα με ελαφρά κλίση προς τα πλάγια. Φοράει ένα λινό φόρεμα που την κάνει να φαίνεται ακόμη περισσότερο ερωτική. Διπλώνει τις γάμπες της. Τα λεπτά χέρια της ακουμπούν τα δικά του. Εάν τη γνώριζε αλλιώς, εάν συναντιούνταν για πρώτη φορά, θα έλεγε ότι ξεκινούν μια συνέντευξη. Τον ρωτάει αμέσως, χωρίς περιστροφές, παρορμητικά. Η σκέψη της αναπάντεχη. Και ακαριαία.
-Πιστεύεις στον Θεό;
Δεν τον εκπλήσσει γιατί γνωρίζει ότι πρόκειται για τον παλιό μηχανισμό της πρώτης επικράτησης, όπως την εννοεί το κάθε θηλυκό όταν αντιμετωπίζει το αρσενικό, από το ξάφνιασμα των ερωτήσεών της. Την κοιτάζει χαμογελαστά. Γνωρίζει ότι μια συζήτηση όπως η προδιαγραφόμενη, τούτη την ώρα, δεν θα οδηγήσει πουθενά. Το χαμόγελό του δεν προδίδει τίποτε γιατί σκοπεύει να είναι αυθόρμητος για πρώτη φορά μετά από πολύν καιρό. Για χάρη της.
–Εάν ο Θεός, ηττημένος και φανερωμένος, εγγυάται την ανωτερότητα της ανθρώπινης ύπαρξης και της προσδίδει θεϊκή ενέργεια, ναι.
Φέρνει το ζεστό φλιτζάνι στο στόμα. Ψάχνει με το βλέμμα στον χώρο. Ο υποτονικός φωτισμός είναι καμουφλάρισμα για την εξερεύνηση των θαμώνων. Δύο νεαρές κυρίες πίνουν το ρόφημά τους προσθέτοντας συνεχώς ζάχαρη. Ο αναγνώστης αθλητικής εφημερίδας καπνίζει λεπτά πούρα. Αδιαφορεί για τη μεγαλόφωνη φλυαρία τους. Ενας ηλικιωμένος κύριος, καλοντυμένος, αρρενωπός, με κοσμοπολίτικη άνεση και απαιτητική κίνηση σώματος, ετοιμάζεται ν’ αποχωρήσει. Οι σερβιτόροι διασχίζουν τα τραπέζια μ’ ευλυγισία και ταχύτητα. Της φέρνουν το απεριτίφ. Η γυναίκα αγγίζει προσεκτικά το πορσελάνινο πιάτο, τυλίγει τη χαρτοπετσέτα στο ποτήρι του νερού, σφίγγει τα ελαφρώς βαμμένα χείλη της.
–Γιατί πιστεύεις ότι ο άνθρωπος μπορεί να γίνει Θεός; Είναι άραγε εφικτό;
–Σκέψου ότι ο άνθρωπος αποτυχαίνει πάντοτε. Κι εκτός από το γεγονός ότι μιμείται τον Θεό τόσο βλάσφημα, το μόνο κέρδος, το οποίο πιστεύω ότι του αρκεί για να ξεπερνάει τον ένθεο ρόλο του, όσο ακόμη και τον ίδιο τον Θεό, είναι η γεύση της αμαρτίας.
–Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ευτυχία από την αμαρτία. Πράγματι. Προϋποτίθεται η ύπαρξη ενός Θεού;
-Ίσως εμείς οι ίδιοι, εν αγνοία μας, να είμαστε θεοί. Ή, έστω, είμαστε τα όντα που δυνητικά γίνονται θεοί. Ακόμη πιο απλά και βασανιστικά, μπορεί να φαινόμαστε, απλώς, σαν κάτι τέτοιο.
Η νωχέλεια του εσωτερικού τοπίου, η ταπετσαρία στους τοίχους, οι πολυέλαιοι, το υποτονικό φως, το χαμηλό βουητό της ανθρώπινης ομιλίας, προδιαθέτουν το τέλος αυτής της συζήτησης. Κάποιος περαστικός, που φαίνεται από την τζαμαρία αλλά ο ίδιος δεν μπορεί να κοιτάξει εντός, κάνει τον σταυρό του. Το σήμαντρο του καμπαναριού χτυπάει μία φορά. Σε τριάντα λεπτά θα έχει περάσει μία ολόκληρη ώρα από την ώρα της συνάντησής τους. Τότε το σήμαντρο θα έχει ακουστεί για ένατη φορά.
–Η ευθύνη της μέτρησης του παρελθόντος...
–Τα πρώτα ρολόγια στην Ιστορία χτίζονται δίπλα σε ναούς... Το έχεις σκεφτεί ποτέ; Ο χρόνος δίνει υπόσταση στον Θεό. Ο ήχος της καμπάνας επιβάλλεται στον ορίζοντα. Το βλέπεις από κάθε μεριά της πόλης. Το ακούς όταν το έχεις διαγράψει, έτσι ξαφνικά, από το εσωτερικό σου χρονόμετρο. Το εμπιστεύεσαι.
Συμφωνεί ή διαφωνεί; Γέρνει το κεφάλι προς τα πίσω. Αποφεύγει ν’ απαντήσει αμέσως. Σιωπά.
–Χωρίς χρόνο, άρα χωρίς θάνατο, ο Θεός δεν έχει τη δυνατότητα να υπάρχει. Αλλιώς, η φθορά του ανθρώπου δεν εξηγείται πειστικά. Ο Θεός υπερβαίνει την ανθρώπινη φύση. Η Φύση όμως, η πραγματικότητα μέσα στην οποία ζει ο άνθρωπος, υπερβαίνει με την εμπειρία της τον ίδιο τον Θεό...